अयं महात्मा तपसः प्रभावा-
दारोपयामास दिवं त्रिशङ्कुम् ।
नीलाम्बरं निह्नतुराजवेषं
वर्षानिशीथादविशेषवेषम् ॥
अयं महात्मा तपसः प्रभावा-
दारोपयामास दिवं त्रिशङ्कुम् ।
नीलाम्बरं निह्नतुराजवेषं
वर्षानिशीथादविशेषवेषम् ॥
दारोपयामास दिवं त्रिशङ्कुम् ।
नीलाम्बरं निह्नतुराजवेषं
वर्षानिशीथादविशेषवेषम् ॥
अन्वयः
AI
अयं महात्मा तपसः प्रभावात् त्रिशङ्कुं दिवं आरोपयामास । (यः) नील-अम्बरं निह्नुत-राज-वेषं वर्षा-निशीथात् अविशेष-वेषम् (आसीत्) ।
Summary
AI
Through penance, Viśvāmitra raised Triśaṅku to heaven. Clad in dark garments and stripped of royal attire, Triśaṅku’s appearance was indistinguishable from the darkness of a rainy midnight.
सारांश
AI
महात्मा विश्वामित्र ने अपनी तपस्या के प्रभाव से त्रिशंकु को चांडाल वेश में ही सशरीर स्वर्ग भेज दिया, जिनका वह काला स्वरूप वर्षा ऋतु की काली रात के समान अंधकारमय था।
पदच्छेदः
AI
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| महात्मा | महात्मन् (१.१) | great soul |
| तपसः | तपस् (६.१) | of penance |
| प्रभावात् | प्रभाव (५.१) | from the power |
| आरोपयामास | आरोपयामास (आ√रुह् +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | made to ascend |
| दिवम् | दिव् (२.१) | to heaven |
| त्रिशङ्कुम् | त्रिशङ्कु (२.१) | Triśaṅku |
| नीलाम्बरम् | नील–अम्बर (२.१) | (him who was) clad in dark garments |
| निह्नुतराजवेषम् | निह्नुत–राज–वेष (२.१) | (him) whose royal attire was concealed |
| वर्षानिशीथात् | वर्षानिशीथ (५.१) | than a rainy midnight |
| अविशेषवेषम् | अविशेष–वेष (२.१) | (him) whose appearance was not different |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | यं | म | हा | त्मा | त | प | सः | प्र | भा | वा |
| दा | रो | प | या | मा | स | दि | वं | त्रि | श | ङ्कुम् |
| नी | ला | म्ब | रं | नि | ह्न | तु | रा | ज | वे | षं |
| व | र्षा | नि | शी | था | द | वि | शे | ष | वे | षम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.