अथ सरसिजयोनेराज्ञया रामवृत्तं
करबदरसमानं प्रेक्ष्य दृष्ट्या प्रतीच्या ।
शुभमतनुत काव्यं स्वादु रामायणाख्यं
मधुमयफणितीनां मार्गदर्शी महर्षिः ॥
अथ सरसिजयोनेराज्ञया रामवृत्तं
करबदरसमानं प्रेक्ष्य दृष्ट्या प्रतीच्या ।
शुभमतनुत काव्यं स्वादु रामायणाख्यं
मधुमयफणितीनां मार्गदर्शी महर्षिः ॥
करबदरसमानं प्रेक्ष्य दृष्ट्या प्रतीच्या ।
शुभमतनुत काव्यं स्वादु रामायणाख्यं
मधुमयफणितीनां मार्गदर्शी महर्षिः ॥
अन्वयः
AI
अथ महर्षिः सरसि-योनेः आज्ञया प्रतीच्या दृष्ट्या राम-वृत्तं कर-बदर-समानं प्रेक्ष्य, मधु-मय-फणितीनां मार्ग-दर्शी (सन्) रामायण-आख्यं स्वादु शुभं काव्यम् अतनुत ।
Summary
AI
Then, by the command of Brahmā, the great sage Vālmīki perceived the entire life of Rāma as clearly as a badara fruit in one's palm through his intuitive vision. Thus, he, the pioneer of honey-sweet expressions, composed the auspicious and delightful epic known as the Rāmāyaṇa.
सारांश
AI
ब्रह्मा की आज्ञा से मधुर वाणी के मार्गदर्शक महर्षि वाल्मीकि ने राम के चरित्र को हाथ में रखे आँवले के समान प्रत्यक्ष देखा और 'रामायण' नामक अत्यंत सरस काव्य की रचना की।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | then |
| सरसियोनेः | सरसि–योनि (६.१) | of the lotus-born (Brahmā) |
| आज्ञया | आज्ञा (३.१) | by the command |
| रामवृत्तम् | राम–वृत्त (२.१) | the life of Rāma |
| करबदरसमानम् | कर–बदर–समान (२.१) | like a badara fruit in the palm |
| प्रेक्ष्य | प्रेक्ष्य (प्र√ईक्ष्+ल्यप्) | having perceived |
| दृष्ट्या | दृष्टि (३.१) | with vision |
| प्रतीच्या | प्रतीच्य (३.१) | intuitive |
| शुभम् | शुभ (२.१) | auspicious |
| अतनुत | अतनुत (√तन् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | composed |
| काव्यम् | काव्य (२.१) | the epic |
| स्वादु | स्वादु (२.१) | delightful |
| रामायणाख्यम् | रामायण–आख्य (२.१) | named Rāmāyaṇa |
| मधुमयफणितीनाम् | मधु–मय–फणिति (६.३) | of honey-sweet expressions |
| मार्गदर्शी | मार्ग–दर्शिन् (√दृश्+णिनि, १.१) | the pioneer |
| महर्षिः | महत्–ऋषि (१.१) | the great sage |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थ | स | र | सि | ज | यो | ने | रा | ज्ञ | या | रा | म | वृ | त्तं |
| क | र | ब | द | र | स | मा | नं | प्रे | क्ष्य | दृ | ष्ट्या | प्र | ती | च्या |
| शु | भ | म | त | नु | त | का | व्यं | स्वा | दु | रा | मा | य | णा | ख्यं |
| म | धु | म | य | फ | णि | ती | नां | मा | र्ग | द | र्शी | म | ह | र्षिः |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.