वाचं निशम्य भगवान् स तु नारदस्य
प्राचेतसः प्रवचसां प्रथमः कवीनाम् ।
माध्यन्दिनाय नियमाय महर्षिसेव्यां
पुण्यामवाप तमसां तमसां निहन्त्रीम् ॥
वाचं निशम्य भगवान् स तु नारदस्य
प्राचेतसः प्रवचसां प्रथमः कवीनाम् ।
माध्यन्दिनाय नियमाय महर्षिसेव्यां
पुण्यामवाप तमसां तमसां निहन्त्रीम् ॥
प्राचेतसः प्रवचसां प्रथमः कवीनाम् ।
माध्यन्दिनाय नियमाय महर्षिसेव्यां
पुण्यामवाप तमसां तमसां निहन्त्रीम् ॥
अन्वयः
AI
कवीनां प्रथमः सः भगवान् प्राचेतसः तु नारदस्य वाचं निशम्य, महर्षि-सेव्यां पुण्यां तमसां निहन्त्रीं तमसां (नदीम्) माध्यन्दिनाय नियमाय अवाप ।
Summary
AI
Having heard the words of Nārada, the divine son of Pracetas (Vālmīki), the foremost among poets, reached the holy river Tamasā. This river, served by great sages and the destroyer of darkness (ignorance), was visited by him for his midday rituals.
सारांश
AI
नारद जी के वचनों को सुनकर कवियों में श्रेष्ठ वाल्मीकि मुनि, अज्ञानरूपी अंधकार को नष्ट करने वाली और महर्षियों द्वारा सेवित पवित्र तमसा नदी के तट पर मध्याह्न के नियम हेतु पहुँचे।
पदच्छेदः
AI
| वाचम् | वाच् (२.१) | the words |
| निशम्य | निशम्य (नि√शम्+ल्यप्) | having heard |
| भगवान् | भगवत् (१.१) | the divine one |
| सः | तद् (१.१) | he |
| तु | तु | and |
| नारदस्य | नारद (६.१) | of Nārada |
| प्राचेतसः | प्राचेतस (१.१) | the son of Pracetas (Vālmīki) |
| प्रवचसाम् | प्रवचस् (६.३) | of poets |
| प्रथमः | प्रथम (१.१) | the first |
| कवीनाम् | कवि (६.३) | among poets |
| माध्यन्दिनाय | माध्यन्दिन (४.१) | for the midday |
| नियमाय | नियम (४.१) | for the ritual |
| महर्षिसेव्याम् | महर्षि–सेव्य (√सेव्+ण्यत्, २.१) | served by the great sages |
| पुण्याम् | पुण्य (२.१) | holy |
| अवाप | अवाप (अव√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | reached |
| तमसाम् | तमसा (२.१) | the river Tamasā |
| तमसाम् | तमस् (६.३) | of darkness |
| निहन्त्रीम् | निहन्तृ (नि√हन्+तृच्, २.१) | the destroyer |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वा | चं | नि | श | म्य | भ | ग | वा | न्स | तु | ना | र | द | स्य |
| प्रा | चे | त | सः | प्र | व | च | सां | प्र | थ | मः | क | वी | नाम् |
| मा | ध्य | न्दि | ना | य | नि | य | मा | य | म | ह | र्षि | से | व्यां |
| पु | ण्या | म | वा | प | त | म | सां | त | म | सां | नि | ह | न्त्रीम् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.