अस्मिन्पुरा पुरभिदः परमेश्वरस्य
फालान्तरालनयनज्वलने मनोभूः ।
सद्यः प्रपद्य शलभत्वममुञ्चदङ्गं
तस्मादमुं जनपदं विदुरङ्गसंज्ञम् ॥

अन्वयः AI पुरा अस्मिन् पुर-भिदः परमेश्वरस्य फाल-अन्तराल-नयन-ज्वलने मनोभूः सद्यः शलभत्वम् प्रपद्य अङ्गम् अमुञ्चत्। तस्मात् अमुम् जनपदम् अङ्ग-संज्ञम् विदुः।

Summary AI Long ago, in this place, the god of love, Kāmadeva, was instantly reduced to ashes like a moth in the fire of Lord Śiva's third eye and shed his body. Thus, people call this region Aṅga.

सारांश AI प्राचीन समय में यहाँ शिव के नेत्र की ज्वाला से कामदेव भस्म हो गया था; उसने यहाँ अपना शरीर (अंग) त्यागा था, इसीलिए इस प्रदेश को 'अंग' देश के नाम से जाना जाता है।

पदच्छेदः AI

अस्मिन्	इदम् (७.१)	in this (place)
पुरा	पुरा	long ago
पुरभिदः	पुर–भिद् (६.१)	of the destroyer of cities (Śiva)
परमेश्वरस्य	परम–ईश्वर (६.१)	of the Supreme Lord
फालान्तरालनयनज्वलने	फाल–अन्तराल–नयन–ज्वलन (७.१)	in the fire of the eye on the forehead
मनोभूः	मनस्–भू (१.१)	the mind-born (Kāmadeva)
सद्यः	सद्यस्	instantly
प्रपद्य	प्रपद्य (प्र√पद्+ल्यप्)	having attained
शलभत्वम्	शलभत्व (२.१)	the state of a moth
अमुञ्चत्	अमुञ्चत् (√मुच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	shed
अङ्गम्	अङ्ग (२.१)	the body
तस्मात्	तद् (५.१)	therefore
अमुम्	अदस् (२.१)	this
जनपदम्	जनपद (२.१)	region
विदुः	विदुः (√विद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	they know
अङ्गसंज्ञम्	अङ्ग–संज्ञ (२.१)	by the name Aṅga

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
अ	स्मि	न्पु	रा	पु	र	भि	दः	प	र	मे	श्व	र	स्य
फा	ला	न्त	रा	ल	न	य	न	ज्व	ल	ने	म	नो	भूः
स	द्यः	प्र	प	द्य	श	ल	भ	त्व	म	मु	ञ्च	द	ङ्गं
त	स्मा	द	मुं	ज	न	प	दं	वि	दु	र	ङ्ग	सं	ज्ञम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

About

Resources

Connect