उच्चस्थे ग्रहपञ्चके सुरगुरौ सेन्दौ नवम्यां तिथौ
लग्ने कर्कटके पुनर्वसुयुते मेषं गते पूषणि ।
निर्दग्धुं निखिलाः पलाशसमिधो मेध्यादयोध्यारणेः
आविर्भूतमभूतपूर्वमपरं यत्किञ्चिदेकं महः ॥
उच्चस्थे ग्रहपञ्चके सुरगुरौ सेन्दौ नवम्यां तिथौ
लग्ने कर्कटके पुनर्वसुयुते मेषं गते पूषणि ।
निर्दग्धुं निखिलाः पलाशसमिधो मेध्यादयोध्यारणेः
आविर्भूतमभूतपूर्वमपरं यत्किञ्चिदेकं महः ॥
लग्ने कर्कटके पुनर्वसुयुते मेषं गते पूषणि ।
निर्दग्धुं निखिलाः पलाशसमिधो मेध्यादयोध्यारणेः
आविर्भूतमभूतपूर्वमपरं यत्किञ्चिदेकं महः ॥
अन्वयः
AI
ग्रह-पञ्चके उच्चस्थे, सुर-गुरौ सेन्दौ कर्कटके लग्ने, नवम्याम् तिथौ, पूषणि मेषम् गते (सति), निखिलाः पलाश-समिधः निर्दग्धुम् मेध्यात् अयोध्या-अरणेः अभूत-पूर्वम् अपरम् यत्-किञ्चित् एकम् महः आविर्भूतम्।
Summary
AI
When five planets were exalted, Jupiter was with the Moon in Cancer, on the ninth lunar day with the Sun in Aries, an unprecedented supreme light manifested from the sacred wood of Ayodhyā to incinerate the demons.
सारांश
AI
पाँच ग्रहों के उच्च होने पर, सूर्य के मेष में और चन्द्रमा-गुरु के कर्क लग्न में होने पर, नवमी तिथि को राक्षसों को भस्म करने के लिए अयोध्या रूपी अरणि से एक अपूर्व तेज (राम) प्रकट हुआ।
पदच्छेदः
AI
| उच्चस्थे | उच्च–स्थ (७.१) | being exalted |
| ग्रहपञ्चके | ग्रह–पञ्चक (७.१) | the five planets |
| सुरगुरौ | सुर–गुरु (७.१) | Jupiter |
| सेन्दौ | स–इन्दु (७.१) | with the Moon |
| नवम्याम् | नवम (७.१) | on the ninth |
| तिथौ | तिथि (७.१) | lunar day |
| लग्ने | लग्न (७.१) | in the ascendant |
| कर्कटके | कर्कटक (७.१) | Cancer |
| पुनर्वसुयुते | पुनर्वसु–युत (७.१) | conjoined with Punarvasu constellation |
| मेषम् | मेष (२.१) | Aries |
| गते | गत (√गम्+क्त, ७.१) | having gone to |
| पूषणि | पूषन् (७.१) | the Sun |
| निर्दग्धुम् | निर्दग्धुम् (निर्√दह्+तुमुन्) | to burn down |
| निखिलाः | निखिल (२.३) | all |
| पलाशसमिधः | पलाश–समिध् (२.३) | the demonic sacrificial sticks |
| मेध्यात् | मेध्य (५.१) | from the pure |
| अयोध्यारणेः | अयोध्या–अरणि (५.१) | sacrificial wood of Ayodhyā |
| आविर्भूतम् | आविर्भूत (आविस्√भू+क्त), १.१ | manifested |
| अभूतपूर्वम् | अभूत–पूर्व (१.१) | unprecedented |
| अपरम् | अपर (१.१) | supreme |
| यत्किञ्चित् | यत्किञ्चित् (१.१) | a certain |
| एकम् | एक (१.१) | one |
| महः | महस् (१.१) | light |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| उ | च्च | स्थे | ग्र | ह | प | ञ्च | के | सु | र | गु | रौ | से | न्दौ | न | व | म्यां | ति | थौ |
| ल | ग्ने | क | र्क | ट | के | पु | न | र्व | सु | यु | ते | मे | षं | ग | ते | पू | ष | णि |
| नि | र्द | ग्धुं | नि | खि | लाः | प | ला | श | स | मि | धो | मे | ध्या | द | यो | ध्या | र | णेः |
| आ | वि | र्भू | त | म | भू | त | पू | र्व | म | प | रं | य | त्कि | ञ्चि | दे | कं | म | हः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.