न्यग्रोधपत्रसमतां क्रमशः प्रयाताम्
अङ्गीचकार पुनरप्युदरं कृशाङ्ग्याः ।
जीवातवे दशमुखोरगपीडितानां
गर्भच्छलेन वसता प्रथमेन पुंसा ॥

अन्वयः AI दश-मुख-उरग-पीडितानाम् जीवातवे गर्भ-छलेन वसता प्रथमेन पुंसा कृश-अङ्ग्याः उदरम् क्रमशः न्यग्रोध-पत्र-समताम् प्रयाताम् (सतीम्) पुनः अपि अङ्गी-चकार।

Summary AI The Supreme Being, residing in her womb as a fetus to save those tormented by the serpent-like Rāvaṇa, once again assumed a form resembling a banyan leaf as the slender queen's belly rounded.

सारांश AI रावण रूपी सर्प से पीड़ितों के उद्धार के लिए साक्षात् आदि पुरुष ने गर्भ के रूप में निवास किया, जिससे उस कृशांगी का उदर पुनः वटवृक्ष के पत्ते के समान सुंदर आकार धारण करने लगा।

पदच्छेदः AI

न्यग्रोधपत्रसमताम्	न्यग्रोध–पत्र–समता (२.१)	the state of being like a banyan leaf
क्रमशः	क्रमशस्	gradually
प्रयाताम्	प्रयात (प्र√या+क्त, २.१)	having attained
अङ्गीचकार	अङ्गीचकार (√अङ्गीकृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	accepted
पुनः	पुनर्	again
अपि	अपि	also
उदरम्	उदर (२.१)	the belly
कृशाङ्ग्याः	कृश–अङ्गी (६.१)	of the slender-limbed one
जीवातवे	जीवातु (४.१)	for the life (salvation)
दशमुखोरगपीडितानाम्	दशन्–मुख–उरग–पीडित (√पीड्+क्त, ६.३)	of those tormented by the serpent-like ten-headed one (Rāvaṇa)
गर्भच्छलेन	गर्भ–छल (३.१)	under the pretext of being a fetus
वसता	वसत् (√वस्+शतृ, ३.१)	by the one residing
प्रथमेन	प्रथम (३.१)	by the first
पुंसा	पुंस् (३.१)	by the Supreme Being

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
न्य	ग्रो	ध	प	त्र	स	म	तां	क्र	म	शः	प्र	या	ता
म	ङ्गी	च	का	र	पु	न	र	प्यु	द	रं	कृ	शा	ङ्ग्याः
जी	वा	त	वे	द	श	मु	खो	र	ग	पी	डि	ता	नां
ग	र्भ	च्छ	ले	न	व	स	ता	प्र	थ	मे	न	पुं	सा
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

About

Resources

Connect