अन्वयः
AI
केवलम् अङ्गकानाम् अपाटवात् महिषी-जनस्य मनोज्ञ-कान्तेः (हेतोः) शनैः शनैः प्रोज्झित-भूषणानि दौहृद-लक्षणानि चकाशिरे।
Summary
AI
Due to the heaviness of their limbs and their exquisite natural radiance, the queens gradually discarded their ornaments as the signs of pregnancy became beautifully evident.
सारांश
AI
रानियों के अंगों में कोमलता और कांति के कम होने के साथ ही उनमें गर्भाधान के लक्षण दिखने लगे, जिसके कारण उन्होंने धीरे-धीरे अपने भारी आभूषणों का त्याग कर दिया।
पदच्छेदः
AI
| अपाटवात् | अपाटव (५.१) | due to the lack of fitness (heaviness) |
| केवलम् | केवलम् | only |
| अङ्गकानाम् | अङ्गक (६.३) | of the limbs |
| मनोज्ञकान्तेः | मनस्–ज्ञ (√ज्ञा+क)–कान्ति (५.१) | and due to the captivating beauty |
| महिषीजनस्य | महिषी–जन (६.१) | of the queens |
| शनैः | शनैस् | gradually |
| शनैः | शनैस् | gradually |
| प्रोज्झितभूषणानि | प्रोज्झित (प्र√उज्झ्+क्त)–भूषण (१.३) | with ornaments discarded |
| चकाशिरे | चकाशिरे (√काश् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | shone |
| दौहृदलक्षणानि | दौहृद–लक्षण (१.३) | the signs of pregnancy |
छन्दः
उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | पा | ट | वा | त्के | व | ल | म | ङ्ग | का | नां |
| म | नो | ज्ञ | का | न्ते | र्म | हि | षी | ज | न | स्य |
| श | नैः | श | नैः | प्रो | ज्झि | त | भू | ष | णा | नि |
| च | का | शि | रे | दौ | हृ | द | ल | क्ष | णा | नि |
| ज | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.