अम्भोजसम्भवममुं बहुभिस्तपोभिः
आराधयन् वरमवाप परैर्दुरापम् ।
तस्मादशेषभुवनं निजशासनस्य
लक्ष्यीकरोति रजनीचरचक्रवर्ती ॥

अन्वयः AI अमुम् अम्भोज-सम्भवम् बहुभिः तपोभिः आराधयन् परैः दुरापम् वरम् अवाप। तस्मात् रजनीचर-चक्रवर्ती अशेष-भुवनम् निज-शासनस्य लक्ष्यी-करोति।

Summary AI Worshiping the lotus-born Brahmā with intense penance, the king of demons, Rāvaṇa, obtained a boon unattainable by others. Consequently, he brought the entire world under his absolute command.

सारांश AI राक्षसों के राजा रावण ने कठिन तपस्या से ब्रह्मा से वह दुर्लभ वरदान प्राप्त किया जिसे पाना अत्यंत कठिन था, और अब वह समस्त लोकों को अपने कठोर शासन के अधीन कर रहा है।

पदच्छेदः AI

अम्भोजसम्भवम्	अम्भोज–सम्भव (२.१)	the lotus-born (Brahmā)
अमुम्	अदस् (२.१)	him
बहुभिः	बहु (३.३)	with many
तपोभिः	तपस् (३.३)	penances
आराधयन्	आराधयत् (आ√राध्+णिच्+शतृ, १.१)	worshipping
वरम्	वर (२.१)	a boon
अवाप	अवाप (√आप् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	obtained
परैः	पर (३.३)	by others
दुरापम्	दुराप (दुर्√आप्+खल्, २.१)	unattainable
तस्मात्	तद् (५.१)	therefore
अशेषभुवनम्	अशेष–भुवन (२.१)	the entire world
निजशासनस्य	निज–शासन (६.१)	of his own command
लक्ष्यीकरोति	लक्ष्यीकरोति (√लक्ष्यीकृ कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	makes the target of
रजनीचरचक्रवर्ती	रजनीचर–चक्रवर्तिन् (१.१)	the emperor of the night-wanderers

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
अ	म्भो	ज	स	म्भ	व	म	मुं	ब	हु	भि	स्त	पो	भिः
आ	रा	ध	य	न्व	र	म	वा	प	प	रै	र्दु	रा	पम्
त	स्मा	द	शे	ष	भु	व	नं	नि	ज	शा	स	न	स्य
ल	क्ष्यी	क	रो	ति	र	ज	नी	च	र	च	क्र	व	र्ती
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect