उच्चैर्गतिर्जगति सिद्ध्यति धर्मतश्चेत्
तस्य प्रमा च वचनैः कृतकेतरैश्चेत् ।
तेषां प्रकाशनदशा च महीसुरैश्चेत्
तानन्तरेण निपतेत् क्व नु मत्प्रणामः ॥

अन्वयः AI जगति उच्चैः-गतिः धर्मतः सिद्ध्यति चेत्, तस्य प्रमा कृतक-इतरैः वचनैः (सिद्ध्यति) चेत्, तेषां प्रकाशन-दशा च मही-सुरैः (सिद्ध्यति) चेत्, तान् अन्तरेण मत्-प्रणामः क्व नु निपतेत्?

Summary AI If the highest state in the world is attained through dharma, and if the validity of dharma is established by the eternal Vedas, and if the revelation of those Vedas depends on the Brāhmaṇas, then to whom else should my prostration be directed if not to them?

सारांश AI यदि संसार में श्रेष्ठ गति धर्म से सिद्ध होती है, धर्म का ज्ञान वेदों से होता है और वेदों का प्रकाशन ब्राह्मणों द्वारा होता है, तो उन ब्राह्मणों के बिना मेरा प्रणाम और कहाँ जा सकता है?

पदच्छेदः AI

उच्चैर्गतिः	उच्चैस्–गति (१.१)	the highest state
जगति	जगत् (७.१)	in the world
सिद्ध्यति	सिद्ध्यति (√सिध् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	is attained
धर्मतः	धर्मतः	through dharma
चेत्	चेत्	if
तस्य	तद् (६.१)	of that (dharma)
प्रमा	प्रमा (१.१)	validity
च	च	and
वचनैः	वचन (३.३)	by the words
कृतकेतरैः	कृतक–इतर (३.३)	by those other than created (i.e., eternal Vedas)
चेत्	चेत्	if
तेषाम्	तद् (६.३)	of those (Vedas)
प्रकाशनदशा	प्रकाशन–दशा (१.१)	the state of revelation
च	च	and
महीसुरैः	मही–सुर (३.३)	by the gods on earth (Brāhmaṇas)
चेत्	चेत्	if
तान्	तद् (२.३)	them (Brāhmaṇas)
अन्तरेण	अन्तरेण	without
निपतेत्	निपतेत् (नि√पत् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	should fall
क्व	क्व	where
नु	नु	indeed
मत्प्रणामः	अस्मद्–प्रणाम (१.१)	my prostration

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	च्चै	र्ग	ति	र्ज	ग	ति	सि	द्ध्य	ति	ध	र्म	त	श्चे
त्त	स्य	प्र	मा	च	व	च	नैः	कृ	त	के	त	रै	श्चेत्
ते	षां	प्र	का	श	न	द	शा	च	म	ही	सु	रै	श्चे
त्ता	न	न्त	रे	ण	नि	प	ते	त्क्व	नु	म	त्प्र	णा	मः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

About

Resources

Connect