सन्तापघ्नं सकलजगतां शार्ङ्गचापाभिरामं
लक्ष्मीविद्युल्लसितमतसीगुच्छसच्छायकायम् ।
वैकुण्ठाख्यं मुनिजनमनश्चातकानां शरण्यं
कारुण्यापं त्रिदशपरिषत्कालमेघं ददर्श ॥
सन्तापघ्नं सकलजगतां शार्ङ्गचापाभिरामं
लक्ष्मीविद्युल्लसितमतसीगुच्छसच्छायकायम् ।
वैकुण्ठाख्यं मुनिजनमनश्चातकानां शरण्यं
कारुण्यापं त्रिदशपरिषत्कालमेघं ददर्श ॥
लक्ष्मीविद्युल्लसितमतसीगुच्छसच्छायकायम् ।
वैकुण्ठाख्यं मुनिजनमनश्चातकानां शरण्यं
कारुण्यापं त्रिदशपरिषत्कालमेघं ददर्श ॥
अन्वयः
AI
(सः) सकल-जगतां सन्ताप-घ्नम् शार्ङ्ग-चाप-अभिरामम् लक्ष्मी-विद्युत्-लसितम् अतसी-गुच्छ-सच्छाय-कायम् वैकुण्ठ-आख्यम् मुनि-जन-मनः-चातकानां शरण्यम् कारुण्य-आपम् त्रिदश-परिषत्-काल-मेघं ददर्श ।
Summary
AI
He beheld the dark rain-cloud of the assembly of gods, named Vaikuṇṭha (Viṣṇu). He is the destroyer of the world's miseries, beautiful with the Śārṅga bow, radiant with the lightning-like Lakṣmī, possessing a body like a cluster of atasī flowers, and the refuge for the cātaka birds that are the minds of sages.
सारांश
AI
वैकुण्ठवासी श्रीहरि संसार का संताप हरने वाले, शारंग धनुष धारी और लक्ष्मी रूपी बिजली से चमकते हुए अलसी के फूल जैसे श्यामवर्ण हैं। वे मुनियों के मनरूपी चातकों के लिए शरणदाता मेघ के समान हैं।
पदच्छेदः
AI
| सन्तापघ्नम् | सन्ताप–घ्न (२.१) | destroyer of miseries |
| सकलजगताम् | सकल–जगत् (६.३) | of all the worlds |
| शार्ङ्गचापाभिरामम् | शार्ङ्ग–चाप–अभिराम (२.१) | beautiful with the Śārṅga bow |
| लक्ष्मीविद्युल्लसितम् | लक्ष्मी–विद्युत्–लसित (२.१) | radiant with the lightning-like Lakṣmī |
| अतसीगुच्छसच्छायकायम् | अतसी–गुच्छ–सत्–छाया–काय (२.१) | possessing a body with the beautiful hue of a cluster of atasī flowers |
| वैकुण्ठाख्यम् | वैकुण्ठ–आख्य (२.१) | named Vaikuṇṭha |
| मुनिजनमनश्चातकानाम् | मुनि–जन–मनस्–चातक (६.३) | for the cātaka birds that are the minds of sages |
| शरण्यम् | शरण्य (२.१) | the refuge |
| कारुण्यापम् | कारुण्य–आप (२.१) | ocean of compassion |
| त्रिदशपरिषत्कालमेघम् | त्रिदश–परिषद्–काल–मेघ (२.१) | the dark rain-cloud of the assembly of gods |
| ददर्श | ददर्श (√दृश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he beheld |
छन्दः
मन्दाक्रान्ता [१७: मभनततगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | न्ता | प | घ्नं | स | क | ल | ज | ग | तां | शा | र्ङ्ग | चा | पा | भि | रा | मं |
| ल | क्ष्मी | वि | द्यु | ल्ल | सि | त | म | त | सी | गु | च्छ | स | च्छा | य | का | यम् |
| वै | कु | ण्ठा | ख्यं | मु | नि | ज | न | म | न | श्चा | त | का | नां | श | र | ण्यं |
| का | रु | ण्या | पं | त्रि | द | श | प | रि | ष | त्का | ल | मे | घं | द | द | र्श |
| म | भ | न | त | त | ग | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.