नवः कठिनकर्षणत्रुटितचापजन्मा क्षणा-
द्दिशां द्विरदघीङ्कृतैः कृतहरित्पतिस्वागतः ।
जगद्भ्रमणकौतुकोच्चलितरामकीर्त्यङ्गना-
प्रयाणपटहध्वनिं प्रथयति स्म तारध्वनिः ॥
नवः कठिनकर्षणत्रुटितचापजन्मा क्षणा-
द्दिशां द्विरदघीङ्कृतैः कृतहरित्पतिस्वागतः ।
जगद्भ्रमणकौतुकोच्चलितरामकीर्त्यङ्गना-
प्रयाणपटहध्वनिं प्रथयति स्म तारध्वनिः ॥
द्दिशां द्विरदघीङ्कृतैः कृतहरित्पतिस्वागतः ।
जगद्भ्रमणकौतुकोच्चलितरामकीर्त्यङ्गना-
प्रयाणपटहध्वनिं प्रथयति स्म तारध्वनिः ॥
अन्वयः
AI
कठिन-कर्षण-त्रुटित-चाप-जन्मा नवः तार-ध्वनिः क्षणात् दिशाम् द्विरद-घीङ्कृतैः कृत-हरित्-पति-स्वागतः (सन्) जगत्-भ्रमण-कौतुक-उच्चलित-राम-कीर्ति-अङ्गना-प्रयाण-पटह-ध्वनिम् प्रथयति स्म।
Summary
AI
The loud sound born from the breaking of the bow, welcomed by the trumpeting of the directional elephants, proclaimed the drumbeat for the journey of Rāma's fame—personified as a lady—eager to travel across the entire world.
सारांश
AI
धनुष टूटने की वह तीव्र ध्वनि राम की कीर्ति रूपी सुंदरी के विश्व-भ्रमण के प्रस्थान का नगाड़ा थी, जिसका स्वागत दसों दिशाओं के दिग्गजों ने किया।
पदच्छेदः
AI
| कठिनकर्षणत्रुटितचापजन्मा | कठिन–कर्षण (√कृष्+ल्युट्)–त्रुटित (√त्रुट्+क्त)–चाप–जन्मन् (१.१) | born from the bow broken by the forceful pulling |
| नवः | नव (१.१) | new |
| तारध्वनिः | तार–ध्वनि (१.१) | the loud sound |
| क्षणात् | क्षण (५.१) | in a moment |
| दिशाम् | दिश् (६.३) | of the directions |
| द्विरदघीङ्कृतैः | द्विरद–घीङ्कृत (३.३) | by the trumpeting of the elephants |
| कृतहरित्पतिस्वागतः | कृत (√कृ+क्त)–हरित्–पति–स्वागत (१.१) | one for whom a welcome was made by the lords of the directions |
| जगद्भ्रमणकौतुकोच्चलितरामकीर्त्यङ्गनाप्रयाणपटहध्वनिम् | जगत्–भ्रमण (√भ्रम्+ल्युट्)–कौतुक–उच्चलित (उद्√चल्+क्त)–राम–कीर्ति–अङ्गना–प्रयाण (प्र√या+ल्युट्)–पटह–ध्वनि (२.१) | the sound of the departure drum for the lady that is Rāma's fame, who set out with an eagerness to roam the world |
| प्रथयति स्म | प्रथयति स्म (√प्रथ् +णिच् कर्तरि लङ् (स्मयोगे) (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | proclaimed |
छन्दः
पृथ्वी [१७: जसजसयलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| न | वः | क | ठि | न | क | र्ष | ण | त्रु | टि | त | चा | प | ज | न्मा | क्ष | णा |
| द्दि | शां | द्वि | र | द | घी | ङ्कृ | तैः | कृ | त | ह | रि | त्प | ति | स्वा | ग | तः |
| ज | ग | द्भ्र | म | ण | कौ | तु | को | च्च | लि | त | रा | म | की | र्त्य | ङ्ग | ना |
| प्र | या | ण | प | ट | ह | ध्व | निं | प्र | थ | य | ति | स्म | ता | र | ध्व | निः |
| ज | स | ज | स | य | ल | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.