यत् कृष्टा करनिग्रहाञ्चितकचा द्यूते तदा द्रौपदी
यद् बालोऽपि हतस्तदा रणमुखे पुत्रोऽभिमन्युः पुनः ।
अक्षव्याजजिता वनं वनमृगैर्यत् पाण्डवाः संश्रिता
नन्वल्पं मयि तैः कृतं विमृश भो दर्पाहृतं दीक्षितैः ॥
यत् कृष्टा करनिग्रहाञ्चितकचा द्यूते तदा द्रौपदी
यद् बालोऽपि हतस्तदा रणमुखे पुत्रोऽभिमन्युः पुनः ।
अक्षव्याजजिता वनं वनमृगैर्यत् पाण्डवाः संश्रिता
नन्वल्पं मयि तैः कृतं विमृश भो दर्पाहृतं दीक्षितैः ॥
यद् बालोऽपि हतस्तदा रणमुखे पुत्रोऽभिमन्युः पुनः ।
अक्षव्याजजिता वनं वनमृगैर्यत् पाण्डवाः संश्रिता
नन्वल्पं मयि तैः कृतं विमृश भो दर्पाहृतं दीक्षितैः ॥
अन्वयः
AI
(हे) भो! विमृश, यत् तदा द्यूते कर-निग्रह-अञ्चित-कचा द्रौपदी कृष्टा, यत् पुनः तदा रण-मुखे बालः अपि पुत्रः अभिमन्युः हतः, यत् अक्ष-व्याज-जिताः पाण्डवाः वन-मृगैः (सह) वनं संश्रिताः, ननु दर्प-आहृतं दीक्षितैः तैः मयि अल्पं कृतम्।
Summary
AI
O friend, reflect! Since Draupadī was dragged by her hair during the dice game, the young Abhimanyu was slain in battle, and the Pāṇḍavas, cheated at dice, lived in the forest with wild animals, those initiated by pride have truly done very little to me in return.
सारांश
AI
जुए में द्रौपदी का अपमान, बालक अभिमन्यु का वध और पाण्डवों को छल से वन भेजने जैसे मेरे कृत्यों की तुलना में, पांडवों ने मेरे साथ जो किया है वह बहुत कम है।
पदच्छेदः
AI
| यत् | यत् | since |
| कृष्टा | कृष्ट (√कृष्+क्त, १.१) | was dragged |
| कर-निग्रह-अञ्चित-कचा | कर–निग्रह–अञ्चित (√अञ्च्+क्त)–कच (१.१) | she whose hair was pulled by the grip of the hand |
| द्यूते | द्यूत (७.१) | in the dice game |
| तदा | तदा | then |
| द्रौपदी | द्रौपदी (१.१) | Draupadī |
| यत् | यत् | since |
| बालः | बाल (१.१) | a boy |
| अपि | अपि | even |
| हतः | हत (√हन्+क्त, १.१) | was slain |
| तदा | तदा | then |
| रण-मुखे | रण–मुख (७.१) | in the forefront of battle |
| पुत्रः | पुत्र (१.१) | son |
| अभिमन्युः | अभिमन्यु (१.१) | Abhimanyu |
| पुनः | पुनर् | again |
| अक्ष-व्याज-जिताः | अक्ष–व्याज–जित (√जि+क्त, १.३) | defeated by the deceit of dice |
| वनं | वन (२.१) | to the forest |
| वन-मृगैः | वन–मृग (३.३) | with wild animals |
| यत् | यत् | since |
| पाण्डवाः | पाण्डव (१.३) | the Pāṇḍavas |
| संश्रिताः | संश्रित (सम्√श्रि+क्त, १.३) | resorted to |
| ननु | ननु | truly |
| अल्पं | अल्प (१.१) | little |
| मयि | अस्मद् (७.१) | to me |
| तैः | तद् (३.३) | by them |
| कृतं | कृत (√कृ+क्त, १.१) | was done |
| विमृश | विमृश (वि√मृश् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | reflect |
| भोः | भोस् (८.१) | O friend |
| दर्प-आहृतं | दर्प–आहृत (आ√हृ+क्त, २.१) | (done) seized by pride |
| दीक्षितैः | दीक्षित (√दीक्ष्+क्त, ३.३) | by those initiated |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | त्कृ | ष्टा | क | र | नि | ग्र | हा | ञ्चि | त | क | चा | द्यू | ते | त | दा | द्रौ | प | दी |
| य | द्बा | लो | ऽपि | ह | त | स्त | दा | र | ण | मु | खे | पु | त्रो | ऽभि | म | न्युः | पु | नः |
| अ | क्ष | व्या | ज | जि | ता | व | नं | व | न | मृ | गै | र्य | त्पा | ण्ड | वाः | सं | श्रि | ता |
| न | न्व | ल्पं | म | यि | तैः | कृ | तं | वि | मृ | श | भो | द | र्पा | हृ | तं | दी | क्षि | तैः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.