गतं धात्र्युत्सङ्गे सकलमभिषिक्तं नृपकुलं
गतः कर्णः स्वर्गं निपतिततनुः शन्तनुसुतः ।
शतं भ्रातॄणां मे हतमभिमुखं संयुगमुखे
वयं चैवम्भूता गुरुसुत धनुर्मुञ्चतु भवान् ॥
गतं धात्र्युत्सङ्गे सकलमभिषिक्तं नृपकुलं
गतः कर्णः स्वर्गं निपतिततनुः शन्तनुसुतः ।
शतं भ्रातॄणां मे हतमभिमुखं संयुगमुखे
वयं चैवम्भूता गुरुसुत धनुर्मुञ्चतु भवान् ॥
गतः कर्णः स्वर्गं निपतिततनुः शन्तनुसुतः ।
शतं भ्रातॄणां मे हतमभिमुखं संयुगमुखे
वयं चैवम्भूता गुरुसुत धनुर्मुञ्चतु भवान् ॥
अन्वयः
AI
सकलम् अभिषिक्तं नृपकुलं धात्री-उत्सङ्गे गतम्, कर्णः स्वर्गं गतः, शन्तनु-सुतः निपतित-तनुः (जातः), मे भ्रातृणां शतम् संयुग-मुखे अभिमुखं हतम्, वयम् च एवम्-भूताः (जाताः), (हे) गुरु-सुत! भवान् धनुः मुञ्चतु।
Summary
AI
The entire consecrated assembly of kings has returned to the lap of the Earth; Karṇa has reached heaven, and the son of Śantanu lies with a fallen body. My hundred brothers were slain facing the enemy at the forefront of the battle, and I am reduced to this state. O son of the Preceptor, please lay down your bow.
सारांश
AI
हे गुरुपुत्र! संपूर्ण राजकुल वीरगति को प्राप्त हो चुका है। कर्ण स्वर्ग सिधार गए हैं और भीष्म पितामह भी धराशायी हो चुके हैं। मेरे सौ भाई युद्ध के मैदान में मारे जा चुके हैं और मैं भी अब इसी दयनीय अवस्था में हूँ। अतः आप अब धनुष का त्याग कर दें।
पदच्छेदः
AI
| गतम् | गत (√गम्+क्त, १.१) | has gone |
| धात्री-उत्सङ्गे | धात्री–उत्सङ्ग (७.१) | in the lap of the Earth |
| सकलम् | सकल (१.१) | the entire |
| अभिषिक्तं | अभिषिक्त (अभि√सिच्+क्त, १.१) | consecrated |
| नृप-कुलं | नृप–कुल (१.१) | assembly of kings |
| गतः | गत (√गम्+क्त, १.१) | has gone |
| कर्णः | कर्ण (१.१) | Karṇa |
| स्वर्गं | स्वर्ग (२.१) | to heaven |
| निपतित-तनुः | निपतित (नि√पत्+क्त)–तनु (१.१) | with a fallen body |
| शन्तनु-सुतः | शन्तनु–सुत (१.१) | the son of Śantanu |
| शतं | शत (१.१) | a hundred |
| भ्रातॄणाम् | भ्रातृ (६.३) | of brothers |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| हतम् | हत (√हन्+क्त, १.१) | was slain |
| अभिमुखं | अभिमुख (२.१) | facing (the enemy) |
| संयुग-मुखे | संयुग–मुख (७.१) | at the forefront of the battle |
| वयं | अस्मद् (१.३) | we |
| च | च | and |
| एवम्-भूताः | एवम्–भूत (√भू+क्त, १.३) | reduced to this state |
| गुरु-सुत | गुरु–सुत (८.१) | O son of the Preceptor |
| धनुः | धनुस् (२.१) | the bow |
| मुञ्चतु | मुञ्चतु (√मुच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | let (him) lay down |
| भवान् | भवत् (१.१) | you |
छन्दः
शिखरिणी [१७: यमनसभलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ग | तं | धा | त्र्यु | त्स | ङ्गे | स | क | ल | म | भि | षि | क्तं | नृ | प | कु | लं |
| ग | तः | क | र्णः | स्व | र्गं | नि | प | ति | त | त | नुः | श | न्त | नु | सु | तः |
| श | तं | भ्रा | तॄ | णां | मे | ह | त | म | भि | मु | खं | सं | यु | ग | मु | खे |
| व | यं | चै | व | म्भू | ता | गु | रु | सु | त | ध | नु | र्मु | ञ्च | तु | भ | वान् |
| य | म | न | स | भ | ल | ग | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.