मौलीनिपातचलकेशमयूखजालै-
र्गात्रैर्गदानिपतनक्षतशोणितार्द्रैः ।
यात्यस्तमस्तकशिलातलसन्निविष्टः
सन्ध्यावगाढ इव पश्चिमकालसूर्यः ॥

अन्वयः AI मौली-निपात-चल-केश-मयूख-जालैः गदा-निपतन-क्षत-शोणित-आर्द्रैः गात्रैः अस्तक-शिला-तल-सन्निविष्टः सन्ध्या-अवगाढः पश्चिम-काल-सूर्यः इव अस्तम् याति ।

Summary AI With the rays of his hair disheveled by the falling of his crown and his limbs drenched in blood from mace-wounds, he sinks into death like the evening sun resting on the rocks of the western mountain.

सारांश AI धूल धूसरित केशों और गदा के प्रहारों से लथपथ शरीर वाले राजा दुर्योधन, अस्ताचल पर्वत पर स्थित संध्याकालीन सूर्य के समान अब अस्त होने की ओर अग्रसर हैं।

पदच्छेदः AI

मौलीनिपातचलकेशमयूखजालैः	मौलि–निपात–चल (√चल्+अच्)–केश–मयूख–जाल (३.३)	with the rays of his hair disheveled by the falling of his crown
गदानिपतनक्षतशोणितार्द्रैः	गदा–निपतन–क्षत–शोणित–आर्द्र (३.३)	drenched in blood from mace-wounds
गात्रैः	गात्र (३.३)	with his limbs
अस्तकशिलातलसन्निविष्टः	अस्तक–शिला–तल–सन्निविष्ट (सम्+नि√विश्+क्त, १.१)	resting on the rocks of the setting mountain
सन्ध्यावगाढः	सन्ध्या–अवगाढ (अव√गाह्+क्त, १.१)	bathed in the evening twilight
पश्चिमकालसूर्यः	पश्चिम–काल–सूर्य (१.१)	the evening sun
इव	इव	like
अस्तम्	अस्तम्	to setting
याति	याति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	goes

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
मौ	ली	नि	पा	त	च	ल	के	श	म	यू	ख	जा	लै
र्गा	त्रै	र्ग	दा	नि	प	त	न	क्ष	त	शो	णि	ता	र्द्रैः
या	त्य	स्त	म	स्त	क	शि	ला	त	ल	स	न्नि	वि	ष्टः
स	न्ध्या	व	गा	ढ	इ	व	प	श्चि	म	का	ल	सू	र्यः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

मृच्छकटिकम् शूद्रकः

स्वप्नवासवदत्तम् भासः

About

Resources

Connect