स्फुटितकमलपत्रस्पष्टविस्तीर्णदृष्टी
रुचिरकनकयूपव्यायतालम्बबाहुः ।
सरभसमयमुग्रं कार्मुकं कर्षमाणः
सदहन इव मेरुः शृङ्गलग्नेन्द्रचापः ॥
स्फुटितकमलपत्रस्पष्टविस्तीर्णदृष्टी
रुचिरकनकयूपव्यायतालम्बबाहुः ।
सरभसमयमुग्रं कार्मुकं कर्षमाणः
सदहन इव मेरुः शृङ्गलग्नेन्द्रचापः ॥
रुचिरकनकयूपव्यायतालम्बबाहुः ।
सरभसमयमुग्रं कार्मुकं कर्षमाणः
सदहन इव मेरुः शृङ्गलग्नेन्द्रचापः ॥
अन्वयः
AI
स्फुटित-कमल-पत्र-स्पष्ट-विस्तीर्ण-दृष्टिः रुचिर-कनक-यूप-व्यायत-आलम्ब-बाहुः सरभसम् अयम् उग्रम् कार्मुकम् कर्षमाणः शृङ्ग-लग्न-इन्द्र-चापः स-दहनः मेरुः इव (शोभते) ।
Summary
AI
With eyes as wide and clear as blooming lotus petals and arms long like beautiful golden sacrificial pillars, he appears like Mount Meru on fire, drawing his fierce bow as if a rainbow were caught on its peak.
सारांश
AI
खिले कमल जैसी आँखों वाला और स्वर्ण स्तंभ जैसी लंबी भुजाओं वाला यह योद्धा, क्रोध में धनुष खींचते हुए ऐसा लग रहा है मानो सुमेरु पर्वत पर इंद्रधनुष चमक रहा हो।
पदच्छेदः
AI
| स्फुटितकमलपत्रस्पष्टविस्तीर्णदृष्टिः | स्फुटित (√स्फुट्+क्त)–कमल–पत्र–स्पष्ट–विस्तीर्ण (वि√स्तॄ+क्त)–दृष्टि (१.१) | with eyes as wide and clear as blooming lotus petals |
| रुचिरकनकयूपव्यायतालम्बबाहुः | रुचिर–कनक–यूप–व्यायत (वि+आ√यम्+क्त)–आलम्ब–बाहु (१.१) | with arms as long and hanging as beautiful golden sacrificial pillars |
| सरभसम् | सरभसम् | violently |
| अयम् | इदम् (१.१) | he |
| उग्रम् | उग्र (२.१) | fierce |
| कार्मुकम् | कार्मुक (२.१) | bow |
| कर्षमाणः | कर्षमाण (√कृष्+शानच्), १.१ | drawing |
| शृङ्गलग्नेन्द्रचापः | शृङ्ग–लग्न (√लग्+क्त)–इन्द्र–चाप (१.१) | like a rainbow caught on its peak |
| सदहनः | सह–दहन (१.१) | on fire |
| मेरुः | मेरु (१.१) | Mount Meru |
| इव | इव | like |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्फु | टि | त | क | म | ल | प | त्र | स्प | ष्ट | वि | स्ती | र्ण | दृ | ष्टी |
| रु | चि | र | क | न | क | यू | प | व्या | य | ता | ल | म्ब | बा | हुः |
| स | र | भ | स | म | य | मु | ग्रं | का | र्मु | कं | क | र्ष | मा | णः |
| स | द | ह | न | इ | व | मे | रुः | शृ | ङ्ग | ल | ग्ने | न्द्र | चा | पः |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.