यः काञ्चनस्तम्भसमप्रमाणो
लोके किलैको वसुधाधिपेन्द्रः ।
कृतः स मे भूमिगतस्तपस्वी
द्वारेन्द्रकीलार्धसमप्रमाणः ॥
यः काञ्चनस्तम्भसमप्रमाणो
लोके किलैको वसुधाधिपेन्द्रः ।
कृतः स मे भूमिगतस्तपस्वी
द्वारेन्द्रकीलार्धसमप्रमाणः ॥
लोके किलैको वसुधाधिपेन्द्रः ।
कृतः स मे भूमिगतस्तपस्वी
द्वारेन्द्रकीलार्धसमप्रमाणः ॥
अन्वयः
AI
यः लोके काञ्चन-स्तम्भ-सम-प्रमाणः किल एकः वसुधाधिप-इन्द्रः (आसीत्), सः मे तपस्वी भूमिगतः द्वारेन्द्र-कील-अर्ध-सम-प्रमाणः कृतः ।
Summary
AI
He who was the sole lord of the earth, measured like a golden pillar, has been brought to the ground before me, reduced to the size of a door-bolt.
सारांश
AI
जो राजा कभी स्वर्ण-स्तंभ के समान विशाल और अद्वितीय था, वह आज भूमि पर पड़ा हुआ किसी द्वार की अर्गला के टूटे हुए आधे भाग के समान अत्यंत दयनीय दिख रहा है।
पदच्छेदः
AI
| यः | यद् (१.१) | He who |
| लोके | लोक (७.१) | in the world |
| काञ्चनस्तम्भसमप्रमाणः | काञ्चन–स्तम्भ–सम–प्रमाण (१.१) | was measured like a golden pillar |
| किल | किल | indeed |
| एकः | एक (१.१) | the one |
| वसुधाधिपेन्द्रः | वसुधा–अधिप–इन्द्र (१.१) | lord of kings of the earth |
| सः | तद् (१.१) | he |
| मे | अस्मद् (३.१) | by me |
| तपस्वी | तपस्विन् (१.१) | the poor one |
| भूमिगतः | भूमि–गत (√गम्+क्त, १.१) | brought to the ground |
| द्वारेन्द्रकीलार्धसमप्रमाणः | द्वार–इन्द्रकील–अर्ध–सम–प्रमाण (१.१) | reduced to the size of half a door-bolt |
| कृतः | कृत (√कृ+क्त, १.१) | has been made |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| यः | का | ञ्च | न | स्त | म्भ | स | म | प्र | मा | णो |
| लो | के | कि | लै | को | व | सु | धा | धि | पे | न्द्रः |
| कृ | तः | स | मे | भू | मि | ग | त | स्त | प | स्वी |
| द्वा | रे | न्द्र | की | ला | र्ध | स | म | प्र | मा | णः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.