या पुत्रपौत्रवदनेष्वकुतूहलाक्षी
दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या ।
अस्रैरजस्रमधुना पतिधर्मचिह्न-
मार्द्रीकृतं नयनबन्धमिदं दधाति ॥

अन्वयः AI या पुत्र-पौत्र-वदनेषु अकुतूहल-अक्षी दुर्योधन-अस्तमित-शोक-निपीत-धैर्या (अस्ति सा) अधुना पति-धर्म-चिह्नं नयन-बन्धम् इदम् अस्रैः अजस्रं आर्द्रीकृतं दधाति ॥
Summary AI Gāndhārī, who never looked upon her sons or grandsons due to her vow, now finds her fortitude consumed by grief over Duryodhana's fall. Her blindfold, the mark of her devotion, is now perpetually soaked with tears.
सारांश AI पुत्रों और पौत्रों का मुख न देख पाने वाली गान्धारी का धैर्य अब समाप्त हो गया है। उनकी आँखों की पट्टी अब आंसुओं से भीग गई है, जो उनके पतिव्रत और असहनीय शोक का प्रतीक है।
पदच्छेदः AI
यायद् (१.१) she who
पुत्रपौत्रवदनेषुपुत्र–पौत्र–वदन (७.३) on the faces of her sons and grandsons
अकुतूहलाक्षीअकुतूहल–अक्षि (१.१) whose eyes had no curiosity
दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्यादुर्योधन–अस्तमित (अस्तम्√इ+क्त)–शोक–निपीत (नि√पा+क्त)–धैर्य (१.१) whose fortitude is consumed by grief over Duryodhana's fall
अस्रैःअस्र (३.३) with tears
अजस्रम्अजस्रम् incessantly
अधुनाअधुना now
पतिधर्मचिह्नम्पति–धर्म–चिह्न (२.१) the mark of her devotion to her husband
आर्द्रीकृतम्आर्द्रीकृत (२.१) made wet
नयनबन्धम्नयन–बन्ध (२.१) the eye-band
इदम्इदम् (२.१) this
दधातिदधाति (√धा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) wears
छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४
या पु त्र पौ त्र व द ने ष्व कु तू ह ला क्षी
दु र्यो ध ना स्त मि त शो क नि पी त धै र्या
अ स्रै र ज स्र म धु ना प ति ध र्म चि ह्न
मा र्द्री कृ तं न य न ब न्ध मि दं द धा ति
त भ ज ज ग ग
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.