या पुत्रपौत्रवदनेष्वकुतूहलाक्षी
दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या ।
अस्रैरजस्रमधुना पतिधर्मचिह्न-
मार्द्रीकृतं नयनबन्धमिदं दधाति ॥
या पुत्रपौत्रवदनेष्वकुतूहलाक्षी
दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या ।
अस्रैरजस्रमधुना पतिधर्मचिह्न-
मार्द्रीकृतं नयनबन्धमिदं दधाति ॥
दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या ।
अस्रैरजस्रमधुना पतिधर्मचिह्न-
मार्द्रीकृतं नयनबन्धमिदं दधाति ॥
अन्वयः
AI
या पुत्र-पौत्र-वदनेषु अकुतूहल-अक्षी दुर्योधन-अस्तमित-शोक-निपीत-धैर्या (अस्ति सा) अधुना पति-धर्म-चिह्नं नयन-बन्धम् इदम् अस्रैः अजस्रं आर्द्रीकृतं दधाति ॥
Summary
AI
Gāndhārī, who never looked upon her sons or grandsons due to her vow, now finds her fortitude consumed by grief over Duryodhana's fall. Her blindfold, the mark of her devotion, is now perpetually soaked with tears.
सारांश
AI
पुत्रों और पौत्रों का मुख न देख पाने वाली गान्धारी का धैर्य अब समाप्त हो गया है। उनकी आँखों की पट्टी अब आंसुओं से भीग गई है, जो उनके पतिव्रत और असहनीय शोक का प्रतीक है।
पदच्छेदः
AI
| या | यद् (१.१) | she who |
| पुत्रपौत्रवदनेषु | पुत्र–पौत्र–वदन (७.३) | on the faces of her sons and grandsons |
| अकुतूहलाक्षी | अकुतूहल–अक्षि (१.१) | whose eyes had no curiosity |
| दुर्योधनास्तमितशोकनिपीतधैर्या | दुर्योधन–अस्तमित (अस्तम्√इ+क्त)–शोक–निपीत (नि√पा+क्त)–धैर्य (१.१) | whose fortitude is consumed by grief over Duryodhana's fall |
| अस्रैः | अस्र (३.३) | with tears |
| अजस्रम् | अजस्रम् | incessantly |
| अधुना | अधुना | now |
| पतिधर्मचिह्नम् | पति–धर्म–चिह्न (२.१) | the mark of her devotion to her husband |
| आर्द्रीकृतम् | आर्द्रीकृत (२.१) | made wet |
| नयनबन्धम् | नयन–बन्ध (२.१) | the eye-band |
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| दधाति | दधाति (√धा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | wears |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| या | पु | त्र | पौ | त्र | व | द | ने | ष्व | कु | तू | ह | ला | क्षी |
| दु | र्यो | ध | ना | स्त | मि | त | शो | क | नि | पी | त | धै | र्या |
| अ | स्रै | र | ज | स्र | म | धु | ना | प | ति | ध | र्म | चि | ह्न |
| मा | र्द्री | कृ | तं | न | य | न | ब | न्ध | मि | दं | द | धा | ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.