आक्षिप्तलाङ्गलमुखोल्लिखितैः शरीरै-
र्निर्दारितांसहृदयान्मुसलप्रहारैः ।
दास्यामि संयुगहतान् सरथाश्वनागान्
स्वर्गानुयात्रपुरुषांस्तव पाण्डुपुत्रान् ॥
आक्षिप्तलाङ्गलमुखोल्लिखितैः शरीरै-
र्निर्दारितांसहृदयान्मुसलप्रहारैः ।
दास्यामि संयुगहतान् सरथाश्वनागान्
स्वर्गानुयात्रपुरुषांस्तव पाण्डुपुत्रान् ॥
र्निर्दारितांसहृदयान्मुसलप्रहारैः ।
दास्यामि संयुगहतान् सरथाश्वनागान्
स्वर्गानुयात्रपुरुषांस्तव पाण्डुपुत्रान् ॥
अन्वयः
AI
(अहं) आक्षिप्त-लाङ्गल-मुख-उल्लिखितैः शरीरैः मुसल-प्रहारैः निर्दारित-अंस-हृदयान् स-रथ-अश्व-नागान संयुग-हतान् तव पाण्डु-पुत्रान् स्वर्ग-अनुयात्र-पुरुषान् दास्यामि ॥
Summary
AI
Balarāma vows: "I shall send the sons of Pāṇḍu, along with their chariots, horses, and elephants, to follow you to heaven as attendants, their bodies torn by my plow’s tip and their shoulders and hearts shattered by my mace."
सारांश
AI
बलराम क्रोध में कहते हैं कि वे अपने हल और मूसल के प्रहारों से पाण्डवों और उनके हाथी-घोड़ों सहित पूरी सेना का संहार कर उन्हें स्वर्ग भेज देंगे।
पदच्छेदः
AI
| आक्षिप्तलाङ्गलमुखोल्लिखितैः | आक्षिप्त (आ√क्षिप्+क्त)–लाङ्गल–मुख–उल्लिखित (उद्√लिख्+क्त, ३.३) | torn by the tip of my hurled plow |
| शरीरैः | शरीर (३.३) | with bodies |
| निर्दारितांसहृदयान् | निर्दारित (निर्√दॄ+णिच्+क्त)–अंस–हृदय (२.३) | whose shoulders and hearts are shattered |
| मुसलप्रहारैः | मुसल–प्रहार (३.३) | by the blows of my mace |
| दास्यामि | दास्यामि (√दा कर्तरि लृट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I shall give/send |
| संयुगहतान् | संयुग–हत (√हन्+क्त, २.३) | slain in battle |
| सरथाश्वनागान् | स–रथ–अश्व–नाग (२.३) | along with their chariots, horses, and elephants |
| स्वर्गानुयात्रपुरुषान् | स्वर्ग–अनुयात्र–पुरुष (२.३) | as attendants to follow to heaven |
| तव | युष्मद् (६.१) | your |
| पाण्डुपुत्रान् | पाण्डु–पुत्र (२.३) | sons of Pandu |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | क्षि | प्त | ला | ङ्ग | ल | मु | खो | ल्लि | खि | तैः | श | री | रै |
| र्नि | र्दा | रि | तां | स | हृ | द | या | न्मु | स | ल | प्र | हा | रैः |
| दा | स्या | मि | सं | यु | ग | ह | ता | न्स | र | था | श्व | ना | गा |
| न्स्व | र्गा | नु | या | त्र | पु | रु | षां | स्त | व | पा | ण्डु | पु | त्रान् |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.