त्वत्पादयोर्निपतितं पतितस्य भूमा-
वेतच्छिरः प्रथममद्य विमुञ्च रोषम् ।
जीवन्तु ते कुरुकुलस्य निवापमेघा
वैरं च विग्रहकथा च वयं च नष्टाः ॥

अन्वयः AI भूमौ पतितस्य (मम) एतत् शिरः त्वत्-पादयोः निपतितम् । अद्य प्रथमं रोषं विमुञ्च । ते कुरु-कुलस्य निवाप-मेघाः जीवन्तु । वैरं च विग्रह-कथा च वयं च नष्टाः ॥

Summary AI Duryodhana says: "My head, fallen upon the earth, now rests at your feet. First, let go of your anger. Let the remaining members of the Kuru clan, who are like clouds offering funeral libations, live on. Enmity, the talk of war, and we ourselves are all finished."

सारांश AI दुर्योधन बलराम से प्रार्थना करते हैं कि वे अपना क्रोध त्याग दें। वे कहते हैं कि वैर, युद्ध और हम सब अब नष्ट हो चुके हैं; कुरुकुल के तर्पण के लिए कम से कम जीवित बचे लोगों को तो रहने दें।

पदच्छेदः AI

त्वत्पादयोः	युष्मद्–पाद (७.२)	at your feet
निपतितम्	निपतित (नि√पत्+क्त, १.१)	has fallen
पतितस्य	पतित (√पत्+क्त, ६.१)	of me, who has fallen
भूमौ	भूमि (७.१)	on the ground
एतत्	एतद् (१.१)	this
शिरः	शिरस् (१.१)	head
प्रथमम्	प्रथम (२.१)	first
अद्य	अद्य	now
विमुञ्च	विमुञ्च (वि√मुच् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	release
रोषम्	रोष (२.१)	your anger
जीवन्तु	जीवन्तु (√जीव् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	let them live
ते	तद् (१.३)	they
कुरुकुलस्य	कुरु–कुल (६.१)	of the Kuru clan
निवापमेघाः	निवाप–मेघ (१.३)	the clouds for funeral libations
वैरम्	वैर (१.१)	enmity
च	च	and
विग्रहकथा	विग्रह–कथा (१.१)	the talk of war
च	च	and
वयम्	अस्मद् (१.३)	we
च	च	and
नष्टाः	नष्ट (√नश्+क्त, १.३)	are destroyed

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त्व	त्पा	द	यो	र्नि	प	ति	तं	प	ति	त	स्य	भू	मा
वे	त	च्छि	रः	प्र	थ	म	म	द्य	वि	मु	ञ्च	रो	षम्
जी	व	न्तु	ते	कु	रु	कु	ल	स्य	नि	वा	प	मे	घा
वै	रं	च	वि	ग्र	ह	क	था	च	व	यं	च	न	ष्टाः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

पञ्चरात्रम् भासः

मृच्छकटिकम् शूद्रकः

About

Resources

Connect