भीमेन भित्त्वा समयव्यवस्थां
गदानिपातक्षतजर्जरोरुः ।
भूमौ भुजाभ्यां परिकर्षमाणं
स्वं देहमर्धोपरतं वहामि ॥
भीमेन भित्त्वा समयव्यवस्थां
गदानिपातक्षतजर्जरोरुः ।
भूमौ भुजाभ्यां परिकर्षमाणं
स्वं देहमर्धोपरतं वहामि ॥
गदानिपातक्षतजर्जरोरुः ।
भूमौ भुजाभ्यां परिकर्षमाणं
स्वं देहमर्धोपरतं वहामि ॥
अन्वयः
AI
भीमेन समय-व्यवस्थां भित्त्वा गदा-निपात-क्षत-जर्जर-ऊरुः (अहं) भुजाभ्यां भूमौ परिकर्षमाणं स्वं अर्ध-उपरतं देहं वहामि ॥
Summary
AI
Duryodhana laments: "Because Bhīma broke the established rules of combat, my thighs are shattered and mangled by his mace-fall. Now, I drag my half-dead body along the ground using only the strength of my arms."
सारांश
AI
भीम ने युद्ध की मर्यादा तोड़कर मेरी जाँघें चूर-चूर कर दी हैं। अब मैं अपने इस आधे मृत शरीर को केवल अपनी भुजाओं के सहारे भूमि पर घसीट कर ले जा रहा हूँ।
पदच्छेदः
AI
| भीमेन | भीम (३.१) | by Bhima |
| भित्त्वा | भित्त्वा (√भिद्+क्त्वा) | having broken |
| समयव्यवस्थाम् | समय–व्यवस्था (२.१) | the established rules |
| गदानिपातक्षतजर्जरोरुः | गदा–निपात–क्षत–जर्जर–ऊरु (१.१) | I, whose thighs are mangled by the fall of the mace |
| भूमौ | भूमि (७.१) | on the ground |
| भुजाभ्याम् | भुजा (३.२) | with my two arms |
| परिकर्षमाणम् | परिकर्षमाण (परि√कृष्+शानच्), २.१ | being dragged |
| स्वम् | स्व (२.१) | my own |
| देहम् | देह (२.१) | body |
| अर्धोपरतम् | अर्ध–उपरत (उप√रम्+क्त, २.१) | half-dead |
| वहामि | वहामि (√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I bear/drag |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भी | मे | न | भि | त्त्वा | स | म | य | व्य | व | स्थां |
| ग | दा | नि | पा | त | क्ष | त | ज | र्ज | रो | रुः |
| भू | मौ | भु | जा | भ्यां | प | रि | क | र्ष | मा | णं |
| स्वं | दे | ह | म | र्धो | प | र | तं | व | हा | मि |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.