सौभोच्छिष्टमुखं महासुरपुरप्राकारकूटाङ्कुशं
कालिन्दीजलदेशिकं रिपुबलप्राणोपहारार्चितम् ।
हस्तोत्क्षिप्तहलं करोमि रुधिरस्वेदार्द्रपङ्कोत्तरं
भीमस्योरसि यावदद्य विपुले केदारमार्गाकुलम् ॥

अन्वयः AI (हे भीम !) सौभ-उच्छिष्ट-मुखम् महा-असुर-पुर-प्राकार-कूट-अङ्कुशम् कालिन्दी-जल-देशिकम् रिपु-बल-प्राण-उपहार-अर्चितम् हस्त-उत्क्षिप्त-हलं यावद् अद्य विपुले भीमस्य उरसि रुधिर-स्वेद-आर्द्र-पङ्क-उत्तरं केदार-मार्ग-आकुलं करोमि ॥
Summary AI Balarāma threatens: "With my plow, which destroyed the city of Saubha and the ramparts of the great Asuras, and which tamed the Yamunā’s waters, I shall now furrow Bhīma’s broad chest, making it a muddy field wet with blood and sweat."
सारांश AI बलराम भीम के वक्षस्थल को अपने हल से विदीर्ण करने की शपथ लेते हैं। वे कहते हैं कि भीम की छाती को वे रक्त और पसीने के कीचड़ से सने हुए एक खेत की तरह बना देंगे।
पदच्छेदः AI
सौभोच्छिष्टमुखम्सौभ–उच्छिष्ट–मुख (२.१) whose tip was defiled by (the destruction of) Saubha
महासुरपुरप्राकारकूटाङ्कुशम्महा–असुर–पुर–प्राकार–कूट–अङ्कुश (२.१) a goad to the ramparts of the great Asuras' cities
कालिन्दीजलदेशिकम्कालिन्दी–जल–देशिक (२.१) the guide of Yamuna's waters
रिपुबलप्राणोपहारार्चितम्रिपु–बल–प्राण–उपहार–अर्चित (√अर्च्+क्त, २.१) honored with the offering of the lives of the enemy's army
हस्तोत्क्षिप्तहलम्हस्त–उत्क्षिप्त (उद्√क्षिप्+क्त)–हल (२.१) the upraised plow
करोमिकरोमि (√कृ कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) I will make
रुधिरस्वेदार्द्रपङ्कोत्तरम्रुधिर–स्वेद–आर्द्र–पङ्क–उत्तर (२.१) a muddy field wet with blood and sweat
भीमस्यभीम (६.१) of Bhima
उरसिउरस् (७.१) on the chest
यावत्यावत् now
अद्यअद्य today
विपुलेविपुल (७.१) broad
केदारमार्गाकुलम्केदार–मार्ग–आकुल (२.१) a mess of furrows
छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९
सौ भो च्छि ष्ट मु खं म हा सु र पु र प्रा का र कू टा ङ्कु शं
का लि न्दी ज ल दे शि कं रि पु ब ल प्रा णो प हा रा र्चि तम्
ह स्तो त्क्षि प्त ह लं क रो मि रु धि र स्वे दा र्द्र प ङ्को त्त रं
भी म स्यो र सि या व द द्य वि पु ले के दा र मा र्गा कु लम्
म स ज स त त ग
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.