वीर्यालयो विविधरत्नविचित्रमौलि-
र्युक्तोऽभिमानविनयद्युतिसाहसैश्च ।
वाक्यं वदत्युपहसन्न तु भीम दीनं
वीरो निहन्ति समरेषु भयं त्यजेति ॥
वीर्यालयो विविधरत्नविचित्रमौलि-
र्युक्तोऽभिमानविनयद्युतिसाहसैश्च ।
वाक्यं वदत्युपहसन्न तु भीम दीनं
वीरो निहन्ति समरेषु भयं त्यजेति ॥
र्युक्तोऽभिमानविनयद्युतिसाहसैश्च ।
वाक्यं वदत्युपहसन्न तु भीम दीनं
वीरो निहन्ति समरेषु भयं त्यजेति ॥
अन्वयः
AI
वीर्य-आलयः विविध-रत्न-विचित्र-मौलिः अभिमान-विनय-द्युति-साहसैः च युक्तः (सः) उपहसन् वाक्यं वदति । तु भीम ! समरेषु 'भयं त्यज' इति वीरः दीनम् न निहन्ति ॥
Summary
AI
Duryodhana, a reservoir of valor adorned with a jewel-encrusted crown and possessed of pride, brilliance, and courage, speaks mockingly to his foe: "O Bhīma, cast away your fear! A true hero does not slay one who is in a pitiable state during battle."
सारांश
AI
वीरता के धाम और रत्नों से जड़ित मुकुट वाले दुर्योधन, स्वाभिमान और साहस के साथ उपहास करते हुए भीम से कहते हैं कि हे भीम! डरो मत, वीर युद्ध में दीन शत्रुओं पर प्रहार नहीं करते।
पदच्छेदः
AI
| वीर्यालयः | वीर्य–आलय (१.१) | an abode of valor |
| विविधरत्नविचित्रमौलिः | विविध–रत्न–विचित्र–मौलि (१.१) | with a crown variegated with various gems |
| युक्तः | युक्त (√युज्+क्त, १.१) | endowed |
| अभिमानविनयद्युतिसाहसैः | अभिमान–विनय–द्युति–साहस (३.३) | with pride, humility, brilliance, and courage |
| च | च | and |
| वाक्यम् | वाक्य (२.१) | words |
| वदति | वदति (√वद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he speaks |
| उपहसन् | उपहसत् (उप√हस्+शतृ, १.१) | mocking |
| न | न | not |
| तु | तु | but |
| भीम | भीम (८.१) | O Bhima |
| दीनम् | दीन (२.१) | a pitiable person |
| वीरः | वीर (१.१) | a hero |
| निहन्ति | निहन्ति (नि√हन् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | slays |
| समरेषु | समर (७.३) | in battles |
| भयम् | भय (२.१) | fear |
| त्यज | त्यज (√त्यज् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | abandon |
| इति | इति | thus |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वी | र्या | ल | यो | वि | वि | ध | र | त्न | वि | चि | त्र | मौ | लि |
| र्यु | क्तो | ऽभि | मा | न | वि | न | य | द्यु | ति | सा | ह | सै | श्च |
| वा | क्यं | व | द | त्यु | प | ह | स | न्न | तु | भी | म | दी | नं |
| वी | रो | नि | ह | न्ति | स | म | रे | षु | भ | यं | त्य | जे | ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.