निर्भिन्नाग्रललाटवान्तरुधिरो भग्नांसकूटद्वयः
सान्द्रैर्निर्गलितप्रहाररुधिरैरार्द्रीकृतोरःस्थलः ।
भीमो भाति गदाभिघातरुधिरक्लिन्नावगाढव्रणः
शैलो मेरुरिवैष धातुसलिलासारोपदिग्धोपलः ॥
निर्भिन्नाग्रललाटवान्तरुधिरो भग्नांसकूटद्वयः
सान्द्रैर्निर्गलितप्रहाररुधिरैरार्द्रीकृतोरःस्थलः ।
भीमो भाति गदाभिघातरुधिरक्लिन्नावगाढव्रणः
शैलो मेरुरिवैष धातुसलिलासारोपदिग्धोपलः ॥
सान्द्रैर्निर्गलितप्रहाररुधिरैरार्द्रीकृतोरःस्थलः ।
भीमो भाति गदाभिघातरुधिरक्लिन्नावगाढव्रणः
शैलो मेरुरिवैष धातुसलिलासारोपदिग्धोपलः ॥
अन्वयः
AI
निर्भिन्न-अग्र-ललाट-वान्त-रुधिरः भग्न-अंस-कूट-द्वयः सान्द्रैः निर्गलित-प्रहार-रुधिरैः आर्द्रीकृत-उरः-स्थलः गदा-अभिघात-रुधिर-क्लिन्न-अवगाढ-व्रणः एषः भीमः धातु-सलिल-आसार-उपदिग्ध-उपुलः मेरुः शैलः इव भाति।
Summary
AI
With blood flowing from his split forehead, both shoulders crushed, and his chest drenched by thick blood from wounds, Bhīma, covered in deep gashes from mace strikes, looks like Mount Meru with its rocks smeared by streams of liquid minerals.
सारांश
AI
गदा प्रहारों से लहूलुहान भीम का शरीर, मस्तक और वक्षस्थल से बहते रक्त के कारण गेरू के लाल झरनों से युक्त मेरु पर्वत के समान आभासित हो रहा है।
पदच्छेदः
AI
| निर्भिन्नाग्रललाटवान्तरुधिरः | निर्भिन्न (निर्√भिद्+क्त)–अग्र–ललाट–वान्त (√वम्+क्त)–रुधिर (१.१) | with blood flowing from his split forehead |
| भग्नांसकूटद्वयः | भग्न (√भञ्ज्+क्त)–अंस–कूट–द्वय (१.१) | with both shoulders crushed |
| सान्द्रैः | सान्द्र (३.३) | with thick |
| निर्गलितप्रहाररुधिरैः | निर्गलित (निर्√गल्+क्त)–प्रहार–रुधिर (३.३) | blood from wounds |
| आर्द्रीकृतोरःस्थलः | आर्द्रीकृत (√आर्द्र+च्वि+कृ+क्त)–उरस्–स्थल (१.१) | whose chest is drenched |
| भीमः | भीम (१.१) | Bhīma |
| भाति | भाति (√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | shines/appears |
| गदाभिघातरुधिरक्लिन्नावगाढव्रणः | गदा–अभिघात–रुधिर–क्लिन्न (√क्लिद्+क्त)–अवगाढ–व्रण (१.१) | with deep gashes from mace strikes |
| शैलः | शैल (१.१) | a mountain |
| मेरुः | मेरु (१.१) | Meru |
| इव | इव | like |
| एषः | एतद् (१.१) | this |
| धातुसलिलासारोपदिग्धोपलः | धातु–सलिल–आसार–उपदिग्ध (उप√दिह्+क्त)–उपल (१.१) | with its rocks smeared by streams of liquid minerals |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नि | र्भि | न्ना | ग्र | ल | ला | ट | वा | न्त | रु | धि | रो | भ | ग्नां | स | कू | ट | द्व | यः |
| सा | न्द्रै | र्नि | र्ग | लि | त | प्र | हा | र | रु | धि | रै | रा | र्द्री | कृ | तो | रः | स्थ | लः |
| भी | मो | भा | ति | ग | दा | भि | घा | त | रु | धि | र | क्लि | न्ना | व | गा | ढ | व्र | णः |
| शै | लो | मे | रु | रि | वै | ष | धा | तु | स | लि | ला | सा | रो | प | दि | ग्धो | प | लः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.