भीमस्योरसि तप्तकाञ्चनशिलापीने प्रतिस्फालिते
भिन्ने वासवहस्तिहस्तकठिने दुर्योधनांसस्थले ।
अन्योन्यस्य भुजद्वयान्तरतटेष्वासज्यमानायुधे
यस्मिंश्चण्डगदाभिघातजनितः शब्दः समुत्तिष्ठति ॥
भीमस्योरसि तप्तकाञ्चनशिलापीने प्रतिस्फालिते
भिन्ने वासवहस्तिहस्तकठिने दुर्योधनांसस्थले ।
अन्योन्यस्य भुजद्वयान्तरतटेष्वासज्यमानायुधे
यस्मिंश्चण्डगदाभिघातजनितः शब्दः समुत्तिष्ठति ॥
भिन्ने वासवहस्तिहस्तकठिने दुर्योधनांसस्थले ।
अन्योन्यस्य भुजद्वयान्तरतटेष्वासज्यमानायुधे
यस्मिंश्चण्डगदाभिघातजनितः शब्दः समुत्तिष्ठति ॥
अन्वयः
AI
तप्त-काञ्चन-शिला-पीने प्रतिस्फालिते भीमस्य उरसि (तथा) वासव-हस्ति-हस्त-कठिने भिन्ने दुर्योधन-अंस-स्थले अन्योन्यस्य भुज-द्वय-अन्तर-तटेषु आसज्यमान-आयुधे यस्मिन् चण्ड-गदा-अभिघात-जनितः शब्दः समुत्तिष्ठति।
Summary
AI
A sound rises from the fierce mace blows as they strike Bhīma’s chest, which is as broad as a slab of molten gold, and Duryodhana’s shoulders, as hard as the trunk of Indra's elephant. Their weapons clash repeatedly against the space between each other’s arms.
सारांश
AI
भीम की विशाल छाती और दुर्योधन के कठोर कंधों पर होने वाले भीषण गदा प्रहारों से रणभूमि में अत्यंत भयानक और चण्ड शब्द गूँज रहा है।
पदच्छेदः
AI
| भीमस्य | भीम (६.१) | of Bhīma |
| उरसि | उरस् (७.१) | on the chest |
| तप्तकाञ्चनशिलापीने | तप्त (√तप्+क्त)–काञ्चन–शिला–पीन (७.१) | broad as a slab of molten gold |
| प्रतिस्फालिते | प्रतिस्फालित (प्रति√स्फल्+णिच्+क्त, ७.१) | being struck |
| भिन्ने | भिन्न (√भिद्+क्त, ७.१) | being split |
| वासवहस्तिहस्तकठिने | वासव–हस्तिन्–हस्त–कठिन (७.१) | hard as the trunk of Indra's elephant |
| दुर्योधनांसस्थले | दुर्योधन–अंस–स्थल (७.१) | on Duryodhana’s shoulders |
| अन्योन्यस्य | अन्योन्य (६.१) | of each other |
| भुजद्वयान्तरतटेषु | भुज–द्वय–अन्तर–तट (७.३) | in the space between the two arms |
| आसज्यमानायुधे | आसज्यमान (आ√सञ्ज्+शानच्)–आयुध (७.१) | as their weapons clash |
| यस्मिन् | यद् (७.१) | in which |
| चण्डगदाभिघातजनितः | चण्ड–गदा–अभिघात–जनित (√जन्+णिच्+क्त, १.१) | produced by fierce mace blows |
| शब्दः | शब्द (१.१) | a sound |
| समुत्तिष्ठति | समुत्तिष्ठति (सम्+उद्√स्था कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | rises up |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भी | म | स्यो | र | सि | त | प्त | का | ञ्च | न | शि | ला | पी | ने | प्र | ति | स्फा | लि | ते |
| भि | न्ने | वा | स | व | ह | स्ति | ह | स्त | क | ठि | ने | दु | र्यो | ध | नां | स | स्थ | ले |
| अ | न्यो | न्य | स्य | भु | ज | द्व | या | न्त | र | त | टे | ष्वा | स | ज्य | मा | ना | यु | धे |
| य | स्मिं | श्च | ण्ड | ग | दा | भि | घा | त | ज | नि | तः | श | ब्दः | स | मु | त्ति | ष्ठ | ति |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.