किं मेघा निनदन्ति वज्रपतनैश्चूर्णीकृताः पर्वता
निर्घातैस्तुमुलस्वनप्रतिभयैः किं दार्यते वा मही ।
किं मुञ्चत्यनिलावधूतचपलक्षुब्धोर्मिमालाकुलं
शब्दं मन्दरकन्दरोदरदरीः संहत्य वा सागरः ॥
किं मेघा निनदन्ति वज्रपतनैश्चूर्णीकृताः पर्वता
निर्घातैस्तुमुलस्वनप्रतिभयैः किं दार्यते वा मही ।
किं मुञ्चत्यनिलावधूतचपलक्षुब्धोर्मिमालाकुलं
शब्दं मन्दरकन्दरोदरदरीः संहत्य वा सागरः ॥
निर्घातैस्तुमुलस्वनप्रतिभयैः किं दार्यते वा मही ।
किं मुञ्चत्यनिलावधूतचपलक्षुब्धोर्मिमालाकुलं
शब्दं मन्दरकन्दरोदरदरीः संहत्य वा सागरः ॥
अन्वयः
AI
किं मेघाः वज्र-पतनैः चूर्णीकृताः (सन्तः) निनदन्ति? निर्घातैः तुमुल-स्वन-प्रतिभयैः मही वा किं दार्यते? अनिल-अवधूत-चपल-क्षुब्ध-ऊर्मि-माला-कुलं मन्दर-कन्दर-उदर-दरीः संहत्य सागरः किं शब्दं मुञ्चति?
Summary
AI
Is it the clouds thundering as they are pulverized by lightning? Or is the earth splitting apart with terrifying, tumultuous crashes? Or is the ocean, churning with restless waves tossed by the wind, releasing this roar as it strikes the hollow caves of Mount Mandara?
सारांश
AI
भीम और दुर्योधन की गदाओं के टकराने से ऐसी भीषण ध्वनि हो रही है मानो मेघ गरज रहे हों, पर्वत टूट रहे हों या मन्दराचल से टकराता समुद्र गर्जना कर रहा हो।
पदच्छेदः
AI
| किम् | किम् | is it that |
| मेघाः | मेघ (१.३) | clouds |
| निनदन्ति | निनदन्ति (नि√नद् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | are thundering |
| वज्रपतनैः | वज्र–पतन (३.३) | by lightning strikes |
| चूर्णीकृताः | चूर्णीकृत (√चूर्ण+च्वि+कृ+क्त), १.३ | pulverized |
| पर्वताः | पर्वत (१.३) | mountains |
| निर्घातैः | निर्घात (३.३) | by crashes |
| तुमुलस्वनप्रतिभयैः | तुमुल–स्वन–प्रतिभय (३.३) | terrifying with tumultuous sound |
| किम् | किम् | is it that |
| दार्यते | दार्यते (√दॄ +णिच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is being split |
| वा | वा | or |
| मही | मही (१.१) | the earth |
| किम् | किम् | is it that |
| मुञ्चति | मुञ्चति (√मुच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | releases |
| अनिलावधूतचपलक्षुब्धोर्मिमालाकुलम् | अनिल–अवधूत (अव√धू+क्त)–चपल–क्षुब्ध (√क्षुभ्+क्त)–ऊर्मि–माला–आकुल (२.१) | agitated by garlands of restless waves tossed by the wind |
| शब्दम् | शब्द (२.१) | a sound |
| मन्दरकन्दरोदरदरीः | मन्दर–कन्दर–उदर–दरी (२.३) | the hollow caves of Mount Mandara |
| संहत्य | संहत्य (सम्√हन्+ल्यप्) | having struck |
| वा | वा | or |
| सागरः | सागर (१.१) | the ocean |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| किं | मे | घा | नि | न | द | न्ति | व | ज्र | प | त | नै | श्चू | र्णी | कृ | ताः | प | र्व | ता |
| नि | र्घा | तै | स्तु | मु | ल | स्व | न | प्र | ति | भ | यैः | किं | दा | र्य | ते | वा | म | ही |
| किं | मु | ञ्च | त्य | नि | ला | व | धू | त | च | प | ल | क्षु | ब्धो | र्मि | मा | ला | कु | लं |
| श | ब्दं | म | न्द | र | क | न्द | रो | द | र | द | रीः | सं | ह | त्य | वा | सा | ग | रः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.