स्रस्तोद्वर्तितनेत्रषट्पदगणा ताम्रोष्ठपत्रोत्करा
भ्रूभेदाञ्चितकेसरा स्वमुकुटव्याविद्धसंवर्तिका ।
वीर्यादित्यविबोधिता रणमुखे नाराचनालोन्नता
निष्कम्पा स्थलपद्मिनीव रचिता राज्ञामभीतैर्मुखैः ॥

अन्वयः AI स्रस्त-उद्वर्तित-नेत्र-षट्पद-गणा ताम्र-ओष्ठ-पत्र-उत्करा भ्रू-भेद-अञ्चित-केसरा स्व-मुकुट-व्याविद्ध-संवर्तिका वीर्य-आदित्य-विबोधिता रण-मुखे नाराच-नाल-उन्नता अभीतैः राज्ञाम् मुखैः निष्कम्पा स्थल-पद्मिनी इव रचिता।
Summary AI The faces of fearless kings on the battlefield resemble land-lotuses. Their rolling eyes are bees, their copper-red lips are petals, their knit brows are filaments, and their crowns are the whorls. Blossomed by the sun of valor and held high by arrow-stalks, they remain motionless.
सारांश AI निर्भय राजाओं के मुख रणभूमि में स्थिर थल-कमल के समान सुशोभित हैं, जहाँ उनकी आँखें भ्रमर, भृकुटियाँ पंखुड़ियाँ और मुकुट पराग के समान प्रतीत हो रहे हैं।
पदच्छेदः AI
स्रस्तोद्वर्तितनेत्रषट्पदगणास्रस्त (√स्रंस्+क्त)–उद्वर्तित (उद्√वृत्+क्त)–नेत्र–षट्पद–गण (१.१) whose swarm of bees are the rolling eyes
ताम्रोष्ठपत्रोत्कराताम्र–ओष्ठ–पत्र–उत्कर (१.१) whose multitude of petals are the copper-red lips
भ्रूभेदाञ्चितकेसराभ्रू–भेद–अञ्चित (√अञ्च्+क्त)–केसर (१.१) whose filaments are the knit brows
स्वमुकुटव्याविद्धसंवर्तिकास्व–मुकुट–व्याविद्ध (वि+आ√व्यध्+क्त)–संवर्तिका (१.१) whose whorl is the pierced crown
वीर्यादित्यविबोधितावीर्य–आदित्य–विबोधित (वि√बुध्+णिच्+क्त, १.१) awakened by the sun of valor
रणमुखेरण–मुख (७.१) on the battlefield
नाराचनालोन्नतानाराच–नाल–उन्नत (उद्√नम्+क्त, १.१) held high by arrow-stalks
निष्कम्पानिस्–कम्प (१.१) motionless
स्थलपद्मिनीस्थल–पद्मिनी (१.१) a land-lotus
इवइव like
रचितारचित (√रच+क्त, १.१) is formed
राज्ञाम्राजन् (६.३) of the kings
अभीतैःनञ्–भीत (√भी+क्त, ३.३) by fearless
मुखैःमुख (३.३) by faces
छन्दः शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५ १६ १७ १८ १९
स्र स्तो द्व र्ति त ने त्र ष ट्प द ग णा ता म्रो ष्ठ प त्रो त्क रा
भ्रू भे दा ञ्चि त के स रा स्व मु कु ट व्या वि द्ध सं व र्ति का
वी र्या दि त्य वि बो धि ता र ण मु खे ना रा च ना लो न्न ता
नि ष्क म्पा स्थ ल प द्मि नी व र चि ता रा ज्ञा म भी तै र्मु खैः
म स ज स त त ग
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.