एषा निरस्तहयनागनरेन्द्रयौधा
व्यक्तीकृता दिनकरोग्रकरैः समन्तात् ।
नाराचकुन्तशरतोमरखड्गकीर्णा
तारागणं पतितमुद्वहतीव भूमिः ॥

अन्वयः AI निरस्त-हय-नाग-नरेन्द्र-यौधा दिन-कर-उग्र-करैः समन्तात् व्यक्तीकृता नाराच-कुन्त-शर-तोमर-खड्ग-कीर्णा एषा भूमिः पतितं तारा-गणम् उद्वहती इव (भाति)।

Summary AI The earth, strewn with fallen horses, elephants, kings, and warriors, and scattered with iron arrows, spears, shafts, lances, and swords, is illuminated by the sun's fierce rays. It appears as though the ground is supporting a fallen host of stars.

सारांश AI शवों और शस्त्रों से पटी यह युद्धभूमि सूर्य की किरणों में ऐसी दिख रही है, मानो आकाश से तारागण टूटकर धरती पर गिर पड़े हों।

पदच्छेदः AI

एषा	एतद् (१.१)	this
निरस्तहयनागनरेन्द्रयौधा	निरस्त (निर्√अस्+क्त)–हय–नाग–नरेन्द्र–यौध (१.१)	on which horses, elephants, kings, and warriors are cast down
व्यक्तीकृता	व्यक्तीकृत (√व्यक्त+च्वि+कृ+क्त), १.१	made visible
दिनकरोग्रकरैः	दिनकर–उग्र–कर (३.३)	by the fierce rays of the sun
समन्तात्	समन्तात्	from all sides
नाराचकुन्तशरतोमरखड्गकीर्णा	नाराच–कुन्त–शर–तोमर–खड्ग–कीर्ण (√कॄ+क्त, १.१)	strewn with iron arrows, spears, shafts, lances, and swords
तारागणम्	तारा–गण (२.१)	a host of stars
पतितम्	पतित (√पत्+क्त, २.१)	fallen
उद्वहति	उद्वहति (उद्√वह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	carries
इव	इव	as if
भूमिः	भूमि (१.१)	the earth

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ए	षा	नि	र	स्त	ह	य	ना	ग	न	रे	न्द्र	यौ	धा
व्य	क्ती	कृ	ता	दि	न	क	रो	ग्र	क	रैः	स	म	न्तात्
ना	रा	च	कु	न्त	श	र	तो	म	र	ख	ड्ग	की	र्णा
ता	रा	ग	णं	प	ति	त	मु	द्व	ह	ती	व	भू	मिः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

पञ्चरात्रम् भासः

उत्तररामचरितम् भवभूतिः

About

Resources

Connect