क्षीरिण्यः सन्तु गावो भवतु वसुमती सर्वसंपन्नसस्या
पर्जन्यः कालवर्षी सकलजनमनोनन्दिनो वान्तु वाताः ।
मोदन्तां जन्मभाजः सततमभिमता ब्राह्मणाः सन्तु सन्तः
श्रीमन्ताः पान्तु पृथ्वीं प्रशमितरिपवो धर्मनिष्ठाश्च भूपाः ॥
क्षीरिण्यः सन्तु गावो भवतु वसुमती सर्वसंपन्नसस्या
पर्जन्यः कालवर्षी सकलजनमनोनन्दिनो वान्तु वाताः ।
मोदन्तां जन्मभाजः सततमभिमता ब्राह्मणाः सन्तु सन्तः
श्रीमन्ताः पान्तु पृथ्वीं प्रशमितरिपवो धर्मनिष्ठाश्च भूपाः ॥
पर्जन्यः कालवर्षी सकलजनमनोनन्दिनो वान्तु वाताः ।
मोदन्तां जन्मभाजः सततमभिमता ब्राह्मणाः सन्तु सन्तः
श्रीमन्ताः पान्तु पृथ्वीं प्रशमितरिपवो धर्मनिष्ठाश्च भूपाः ॥
अन्वयः
AI
गावः क्षीरिण्यः सन्तु, वसुमती सर्व-सम्पन्न-सस्या भवतु, पर्जन्यः काल-वर्षी (भवतु), सकल-जन-मनः-नन्दिनः वाताः वान्तु। जन्म-भाजः मोदन्ताम्, ब्राह्मणाः सततम् अभिमताः सन्तः श्रीमन्ताः सन्तु, प्रशमित-रिपवः धर्म-निष्ठाः भूपाः च पृथ्वीम् पान्तु।
Summary
AI
May cows yield plenty of milk; may the earth be rich with all crops. May clouds rain in due season, and may winds blow pleasing everyone’s heart. May all living beings rejoice; may Brāhmaṇas always be honored, virtuous, and prosperous. May kings, having subdued their enemies and remaining devoted to righteousness, protect the earth.
सारांश
AI
गायें दूध दें, पृथ्वी फसलों से लहलहाए, वर्षा समय पर हो और हवाएं सुखद हों। सभी प्राणी सुखी रहें, ब्राह्मण सन्मार्ग पर चलें और राजा धर्मपूर्वक पृथ्वी की रक्षा करें।
पदच्छेदः
AI
| क्षीरिण्यः | क्षीरिणी (१.३) | yielding milk |
| सन्तु | सन्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may... be |
| गावः | गो (१.३) | cows |
| भवतु | भवतु (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may... be |
| वसुमती | वसुमती (१.१) | the earth |
| सर्वसंपन्नसस्या | सर्व–सम्पन्न–सस्य (१.१) | rich with all crops |
| पर्जन्यः | पर्जन्य (१.१) | clouds |
| कालवर्षी | काल–वर्षिन् (१.१) | raining in due season |
| सकलजनमनोनन्दिनः | सकल–जन–मनस्–नन्दिन् (१.३) | pleasing everyone's heart |
| वान्तु | वान्तु (√वा कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may... blow |
| वाताः | वात (१.३) | winds |
| मोदन्तां | मोदन्ताम् (√मुद् कर्तरि लोट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | may... rejoice |
| जन्मभाजः | जन्म–भाज् (१.३) | all living beings |
| सततम् | सतत | always |
| अभिमताः | अभिमत (१.३) | honored |
| ब्राह्मणाः | ब्राह्मण (१.३) | Brāhmaṇas |
| सन्तु | सन्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may... be |
| सन्तः | सत् (१.३) | virtuous |
| श्रीमन्ताः | श्रीमत् (१.३) | prosperous |
| पान्तु | पान्तु (√पा कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | may... protect |
| पृथ्वीं | पृथ्वी (२.१) | the earth |
| प्रशमितरिपवः | प्रशमित–रिपु (१.३) | having subdued their enemies |
| धर्मनिष्ठाः | धर्म–निष्ठा (१.३) | devoted to righteousness |
| च | च | and |
| भूपाः | भूप (१.३) | kings |
छन्दः
स्रग्धरा [२१: मरभनययय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क्षी | रि | ण्यः | स | न्तु | गा | वो | भ | व | तु | व | सु | म | ती | स | र्व | सं | प | न्न | स | स्या |
| प | र्ज | न्यः | का | ल | व | र्षी | स | क | ल | ज | न | म | नो | न | न्दि | नो | वा | न्तु | वा | ताः |
| मो | द | न्तां | ज | न्म | भा | जः | स | त | त | म | भि | म | ता | ब्रा | ह्म | णाः | स | न्तु | स | न्तः |
| श्री | म | न्ताः | पा | न्तु | पृ | थ्वीं | प्र | श | मि | त | रि | प | वो | ध | र्म | नि | ष्ठा | श्च | भू | पाः |
| म | र | भ | न | य | य | य | ||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.