यदा तु भाग्यक्षयपीडितां दशां
नरः कृतान्तोपहितां प्रपद्यते ।
तदास्य मित्राण्यपि यान्त्यमित्रतां
चिरानुरक्तोऽपि विरज्यते जनः ॥
यदा तु भाग्यक्षयपीडितां दशां
नरः कृतान्तोपहितां प्रपद्यते ।
तदास्य मित्राण्यपि यान्त्यमित्रतां
चिरानुरक्तोऽपि विरज्यते जनः ॥
नरः कृतान्तोपहितां प्रपद्यते ।
तदास्य मित्राण्यपि यान्त्यमित्रतां
चिरानुरक्तोऽपि विरज्यते जनः ॥
अन्वयः
AI
यदा तु नरः कृतान्त-उपहिताम् भाग्य-क्षय-पीडिताम् दशाम् प्रपद्यते, तदा अस्य मित्राणि अपि अमित्रताम् यान्ति, चिर-अनुरक्तः अपि जनः विरज्यते॥
Summary
AI
When a man enters a state of misfortune brought by Fate and the loss of luck, then even his friends become enemies, and those long attached to him become indifferent.
सारांश
AI
जब मनुष्य भाग्य के क्षीण होने पर विपत्ति में पड़ता है, तब उसके मित्र भी शत्रु बन जाते हैं और लंबे समय से स्नेह करने वाले लोग भी विरक्त हो जाते हैं।
पदच्छेदः
AI
| यदा | यदा | When |
| तु | तु | however |
| भाग्यक्षयपीडिताम् | भाग्य–क्षय–पीडित (√पीड्+क्त, २.१) | afflicted by the loss of luck |
| दशाम् | दशा (२.१) | a state |
| नरः | नर (१.१) | a man |
| कृतान्तोपहिताम् | कृतान्त–उपहित (उप√धा+क्त, २.१) | brought by Fate |
| प्रपद्यते | प्रपद्यते (प्र√पद् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | enters |
| तदा | तदा | then |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| मित्राणि | मित्र (१.३) | friends |
| अपि | अपि | even |
| यान्ति | यान्ति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | go to |
| अमित्रताम् | अमित्रता (२.१) | enmity |
| चिरानुरक्तः | चिर–अनुरक्त (अनु√रञ्ज्+क्त, १.१) | long attached |
| अपि | अपि | even |
| विरज्यते | विरज्यते (वि√रञ्ज् +यक् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | becomes indifferent |
| जनः | जन (१.१) | a person |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | दा | तु | भा | ग्य | क्ष | य | पी | डि | तां | द | शां |
| न | रः | कृ | ता | न्तो | प | हि | तां | प्र | प | द्य | ते |
| त | दा | स्य | मि | त्रा | ण्य | पि | या | न्त्य | मि | त्र | तां |
| चि | रा | नु | र | क्तो | ऽपि | वि | र | ज्य | ते | ज | नः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.