व्रजसि कथमिह त्वं वीर्यमुल्लङ्घ्य बाह्वो-
र्गज इव दृढपाशैः पीडितो मद्भुजाभ्याम् ।
व्यपनय बलदर्पं दृष्टसारोऽसि वीर
न हि मम परिखेदो विद्यते बाहुयुद्धे ॥
व्रजसि कथमिह त्वं वीर्यमुल्लङ्घ्य बाह्वो-
र्गज इव दृढपाशैः पीडितो मद्भुजाभ्याम् ।
व्यपनय बलदर्पं दृष्टसारोऽसि वीर
न हि मम परिखेदो विद्यते बाहुयुद्धे ॥
र्गज इव दृढपाशैः पीडितो मद्भुजाभ्याम् ।
व्यपनय बलदर्पं दृष्टसारोऽसि वीर
न हि मम परिखेदो विद्यते बाहुयुद्धे ॥
अन्वयः
AI
मत्-भुजाभ्याम् दृढ-पाशैः गजः इव पीडितः त्वम् बाह्वोः वीर्यम् उल्लङ्घ्य इह कथम् व्रजसि? बल-दर्पम् व्यपनय। वीर! (त्वम्) दृष्ट-सारः असि। बाहु-युद्धे मम परिखेदः न हि विद्यते।
Summary
AI
How will you escape from here by defying the strength of my arms, held like an elephant by strong snares? Set aside the pride of your strength. O hero, your essence has been seen! I truly feel no exhaustion in wrestling.
सारांश
AI
मेरी भुजाओं के बल को लाँघकर तुम यहाँ से कैसे जा सकते हो? तुम मेरी बाहुओं के पाश में जकड़े हुए एक हाथी के समान हो। हे वीर! अपना अभिमान छोड़ दो, मैंने तुम्हारा बल देख लिया है। मुझे बाहु-युद्ध में कोई थकान नहीं होती।
पदच्छेदः
AI
| व्रजसि | व्रजसि (√व्रज् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | will you escape |
| कथम् | कथम् | How |
| इह | इह | from here |
| त्वम् | युष्मद् (१.१) | you |
| वीर्यम् | वीर्य (२.१) | the strength |
| उल्लङ्घ्य | उल्लङ्घ्य (उद्√लङ्घ्+ल्यप्) | having defied |
| बाह्वोः | बाहु (६.२) | of the two arms |
| गजः | गज (१.१) | an elephant |
| इव | इव | like |
| दृढपाशैः | दृढ–पाश (३.३) | by strong snares |
| पीडितः | पीडित (√पीड्+क्त, १.१) | held |
| मद्भुजाभ्याम् | मद्–भुज (३.२) | by my two arms |
| व्यपनय | व्यपनय (वि+अप√नी कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | Set aside |
| बलदर्पम् | बल–दर्प (२.१) | the pride of your strength |
| दृष्टसारः | दृष्ट (√दृश्+क्त)–सार (१.१) | one whose essence has been seen |
| असि | असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you are |
| वीर | वीर (८.१) | O hero |
| न | न | not |
| हि | हि | truly |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| परिखेदः | परि–खेद (१.१) | exhaustion |
| विद्यते | विद्यते (√विद् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is felt |
| बाहुयुद्धे | बाहु–युद्ध (७.१) | in wrestling |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| व्र | ज | सि | क | थ | मि | ह | त्वं | वी | र्य | मु | ल्ल | ङ्घ्य | बा | ह्वो |
| र्ग | ज | इ | व | दृ | ढ | पा | शैः | पी | डि | तो | म | द्भु | जा | भ्याम् |
| व्य | प | न | य | ब | ल | द | र्पं | दृ | ष्ट | सा | रो | ऽसि | वी | र |
| न | हि | म | म | प | रि | खे | दो | वि | द्य | ते | बा | हु | यु | द्धे |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.