इत्य् आलोच्याहं निर्जनवनम् आगतः ।
यतः वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयः पत्रफलाम्बुभक्षितम् ।
तृणानि शय्या वसनं च वल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम् ॥
इत्य् आलोच्याहं निर्जनवनम् आगतः ।
यतः वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयः पत्रफलाम्बुभक्षितम् ।
तृणानि शय्या वसनं च वल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम् ॥
यतः वरं वनं व्याघ्रगजेन्द्रसेवितं द्रुमालयः पत्रफलाम्बुभक्षितम् ।
तृणानि शय्या वसनं च वल्कलं न बन्धुमध्ये धनहीनजीवनम् ॥
अन्वयः
AI
व्याघ्र-गजेन्द्र-सेवितं वनं वरम् । द्रुम-आलयः (वरः) । पत्र-फल-अम्बु-भक्षितं (वरम्) । तृणानि शय्या (वरा) । वसनं च वल्कलं (वरम्) । बन्धु-मध्ये धन-हीन-जीवनं न (वरम्) ॥
Summary
AI
Having reflected thus, I came to the deserted forest. Better is a forest inhabited by tigers and elephants, a dwelling in trees, a diet of leaves, fruits, and water, grass for a bed, and bark for clothing, than living impoverished among one's kinsmen.
सारांश
AI
बाघ और हाथियों से भरे वन में रहना, वृक्षों के नीचे निवास, फल-फूल का आहार और घास की शय्या पर वल्कल वस्त्र पहनकर जीना श्रेष्ठ है, किंतु बंधुओं के बीच निर्धन होकर जीवन जीना कदापि उचित नहीं।
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | Thus |
| आलोच्य | आलोच्य (आ√लोच्+ल्यप्) | having reflected |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| निर्जन-वनम् | निर्जन–वन (२.१) | to the deserted forest |
| आगतः | आगत (आ√गम्+क्त, १.१) | came |
| यतः | यतः | Because |
| वरम् | वर (१.१) | better |
| वनम् | वन (१.१) | is a forest |
| व्याघ्र-गजेन्द्र-सेवितम् | व्याघ्र–गज–इन्द्र–सेवित (√सेव्+क्त, १.१) | inhabited by tigers and great elephants |
| द्रुम-आलयः | द्रुम–आलय (१.१) | a dwelling in trees |
| पत्र-फल-अम्बु-भक्षितम् | पत्र–फल–अम्बु–भक्षित (√भक्ष्+क्त, १.१) | a diet of leaves, fruits, and water |
| तृणानि | तृण (१.३) | grass |
| शय्या | शय्या (१.१) | for a bed |
| वसनम् | वसन (१.१) | clothing |
| च | च | and |
| वल्कलम् | वल्कल (१.१) | bark |
| न | न | not |
| बन्धु-मध्ये | बन्धु–मध्य (७.१) | among kinsmen |
| धन-हीन-जीवनम् | धन–हीन (√हा+क्त)–जीवन (√जीव्+ल्युट्, १.१) | an impoverished life |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.