अन्वयः
AI
कुसुमस्तवकस्य इव मनस्विनः तु द्वे वृत्ती (भवतः), (सः) सर्वेषाम् मूर्ध्नि वा तिष्ठेत्, अथवा वने विशीर्येत ।
Summary
AI
Like a cluster of flowers, a high-minded man has only two courses of action: he should either stand at the head of everyone or wither away in the forest.
सारांश
AI
स्वाभिमानी पुरुष की स्थिति फूलों के गुच्छे के समान होती है; या तो वह सबके मस्तक पर सुशोभित होता है या वन में ही नष्ट हो जाता है।
पदच्छेदः
AI
| कुसुमस्तवकस्य | कुसुम–स्तवक (६.१) | of a cluster of flowers |
| इव | इव | like |
| द्वे | द्वि (१.२) | two |
| वृत्ती | वृत्ति (१.२) | courses of action |
| तु | तु | indeed |
| मनस्विनः | मनस्विन् (६.१) | of a high-minded person |
| सर्वेषाम् | सर्व (६.३) | of all |
| मूर्ध्नि | मूर्धन् (७.१) | on the head |
| वा | वा | either |
| तिष्ठेत् | तिष्ठेत् (√स्था कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | he should stand |
| विशीर्येत | विशीर्येत (वि√शॄ कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he should wither |
| वने | वन (७.१) | in the forest |
| अथवा | अथवा | or |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कु | सु | म | स्त | व | क | स्ये | व |
| द्वे | वृ | त्ती | तु | म | न | स्वि | नः |
| स | र्वे | षां | मू | र्ध्नि | वा | ति | ष्ठे |
| द्वि | शी | र्ये | त | व | ने | थ | वा |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.