भीष्मद्रोणतटां जयद्रथजलां गान्धारराजह्रदां
कर्णद्रौणिकृपोर्मिनक्रमकरां दुर्योधनस्रोतसम् ।
तीर्णः शत्रुनदीं शरासिसिकतां येन प्लवेनार्जुनः
शत्रूणां तरणेषु वः स भगवानस्तु प्लवः केशवः ॥
भीष्मद्रोणतटां जयद्रथजलां गान्धारराजह्रदां
कर्णद्रौणिकृपोर्मिनक्रमकरां दुर्योधनस्रोतसम् ।
तीर्णः शत्रुनदीं शरासिसिकतां येन प्लवेनार्जुनः
शत्रूणां तरणेषु वः स भगवानस्तु प्लवः केशवः ॥
कर्णद्रौणिकृपोर्मिनक्रमकरां दुर्योधनस्रोतसम् ।
तीर्णः शत्रुनदीं शरासिसिकतां येन प्लवेनार्जुनः
शत्रूणां तरणेषु वः स भगवानस्तु प्लवः केशवः ॥
अन्वयः
AI
येन (अर्जुनेन) भीष्म-द्रोण-तटां जयद्रथ-जलां गान्धार-राज-ह्रदां कर्ण-द्रौणि-कृप-ऊर्मि-नक्र-मकरां दुर्योधन-स्रोतसम् (एवम्भूतां) शत्रु-नदीं शर-असि-सिकतां प्लवेन तीर्णः, सः भगवान् केशवः शत्रूणाम् तरणेषु वः प्लवः अस्तु।
Summary
AI
May Lord Keśava, who served as the raft for Arjuna to cross the river of enemies—with Bhīṣma and Droṇa as its banks, Jayadratha as its water, Śakuni as its lake, Karṇa, Aśvatthāman, and Kṛpa as its waves and crocodiles, Duryodhana as its current, and arrows and swords as its sands—be your raft in overcoming all foes.
सारांश
AI
भगवान श्रीकृष्ण वह नौका बनें जिसने अर्जुन को भीष्म और द्रोण रूपी तटों वाली, जयद्रथ रूपी जल वाली और दुर्योधन रूपी प्रवाह वाली शत्रुनदी को पार कराया। वे शत्रुओं को जीतने में आपकी सहायता करें।
पदच्छेदः
AI
| भीष्मद्रोणतटां | भीष्म–द्रोण–तट (२.१) | the one with Bhīṣma and Droṇa as its banks |
| जयद्रथजलां | जयद्रथ–जल (२.१) | the one with Jayadratha as its water |
| गान्धारराजह्रदां | गान्धारराज–ह्रद (२.१) | the one with the king of Gāndhāra as its lake |
| कर्णद्रौणिकृपोर्मिनक्रमकरां | कर्ण–द्रौणि–कृप–ऊर्मि–नक्र–मकर (२.१) | the one with Karṇa, Droṇa's son, and Kṛpa as its waves, crocodiles, and sea-monsters |
| दुर्योधनस्रोतसम् | दुर्योधन–स्रोतस् (२.१) | the one with Duryodhana as its current |
| तीर्णः | तीर्ण (√तॄ+क्त, १.१) | crossed |
| शत्रुनदीं | शत्रु–नदी (२.१) | the river of enemies |
| शरासिसिकतां | शर–असि–सिकता (२.१) | the one with arrows and swords as its sands |
| येन | यद् (३.१) | by whom |
| प्लवेन | प्लव (३.१) | by the raft |
| अर्जुनः | अर्जुन (१.१) | Arjuna |
| शत्रूणाम् | शत्रु (६.३) | of the enemies |
| तरणेषु | तरण (७.३) | in overcoming |
| वः | युष्मद् (६.३) | your |
| सः | तद् (१.१) | he |
| भगवान् | भगवत् (१.१) | the Lord |
| अस्तु | अस्तु (√अस् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may he be |
| प्लवः | प्लव (१.१) | the raft |
| केशवः | केशव (१.१) | Keśava |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भी | ष्म | द्रो | ण | त | टां | ज | य | द्र | थ | ज | लां | गा | न्धा | र | रा | ज | ह्र | दां |
| क | र्ण | द्रौ | णि | कृ | पो | र्मि | न | क्र | म | क | रां | दु | र्यो | ध | न | स्रो | त | सम् |
| ती | र्णः | श | त्रु | न | दीं | श | रा | सि | सि | क | तां | ये | न | प्ल | वे | ना | र्जु | नः |
| श | त्रू | णां | त | र | णे | षु | वः | स | भ | ग | वा | न | स्तु | प्ल | वः | के | श | वः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.