अन्वयः
AI
धर्म-अर्थ-काम-मोक्षाणां प्राणाः संस्थित-हेतवः (सन्ति) । तान् निघ्नता किं न हतम्? रक्षता (च) किं न रक्षितम्?
Summary
AI
Life is the basis for the realization of dharma, artha, kāma, and mokṣa. By destroying life, what is not destroyed? By protecting it, what is not protected?
सारांश
AI
धर्म, अर्थ, काम और मोक्ष की सिद्धि का मुख्य आधार प्राण ही हैं। यदि प्राण ही नष्ट हो गए तो सब नष्ट हो गया, और यदि प्राण सुरक्षित हैं तो सब रक्षित है।
पदच्छेदः
AI
| धर्मार्थकाममोक्षाणाम् | धर्म–अर्थ–काम–मोक्ष (६.३) | Of righteousness, wealth, desire, and liberation |
| प्राणाः | प्राण (१.३) | life-breaths (life) |
| संस्थितहेतवः | संस्थित (सम्√स्था+क्त)–हेतु (१.३) | are the cause of the establishment |
| तान् | तद् (२.३) | them |
| निघ्नता | निघ्नत् (नि√हन्+शतृ, ३.१) | by one who destroys |
| किम् | किम् (१.१) | what |
| न | न | not |
| हतम् | हत (√हन्+क्त, १.१) | is destroyed |
| रक्षता | रक्षत् (√रक्ष्+शतृ, ३.१) | by one who protects |
| किम् | किम् (१.१) | what |
| न | न | not |
| रक्षितम् | रक्षित (√रक्ष्+क्त, १.१) | is protected |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ध | र्मा | र्थ | का | म | मो | क्षा | णां |
| प्रा | णाः | सं | स्थि | त | हे | त | वः |
| ता | न्नि | घ्न | ता | किं | न | ह | तं |
| र | क्ष | ता | किं | न | र | क्षि | तम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.