रतिपतिप्रहितेव कृतक्रुधः
प्रियतमेषु वधूरनुनायिका ।
बकुलपुष्परसासवपेशल-
ध्वनिरगान्निरगात्मधुपावलिः ॥

मल्लिनाथः रतिपतीति ॥ प्रियतमेषु विषये कृतक्रुधः कृतरुषः । `प्रतिघा रुट्क्रुधौ स्त्रियाम्` इत्यमरः । वधूरनुनायिकाः कुपितस्त्रीरनुनेष्यन्ती । `तमुन्ण्वुलौ क्रियायां क्रियायाम्` (अष्टाध्यायी ३.३.१० ) इति भविष्यदर्थे ण्वुल् प्रत्ययः । `अकेनोर्भविष्यदाधमर्ण्ययोः` (अष्टाध्यायी २.३.७० ) इति षष्ठीप्रतिषेधाद्वधूरिति द्वितीया । रतिपतिना कामेन प्रहिता प्रेषितेव तद्वाणीश्रवणानन्तरमेव तासां कोपत्यागदर्शनादियमुत्प्रेक्षा । बकुलपुष्पाणां रसो मकरन्दः स एवासवस्तेन तत्पानेन पेशलध्वनिर्मधुरस्वरा मधुपावलिः कर्त्री न गच्छतीत्यगादृशान्निरगान्निर्गता । इणो गा लुङि` (अष्टाध्यायी २.४.४५ ) इति गादेशः

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
र	ति	प	ति	प्र	हि	ते	व	कृ	त	क्रु	धः
प्रि	य	त	मे	षु	व	धू	र	नु	ना	यि	का
ब	कु	ल	पु	ष्प	र	सा	स	व	पे	श	ल
ध्व	नि	र	गा	न्नि	र	गा	त्म	धु	पा	व	लिः
न			भ			भ			र

रतिपतिप्रहितेव कृतक्रुधः
प्रियतमेषु वधूरनुनायिका ।
बकुलपुष्परसासवपेशल-
ध्वनिरगान्निरगात्मधुपावलिः ॥

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

रतिपतिप्रहितेव कृतक्रुधःप्रियतमेषु वधूरनुनायिका ।बकुलपुष्परसासवपेशल-ध्वनिरगान्निरगात्मधुपावलिः ॥

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

रतिपतिप्रहितेव कृतक्रुधः
प्रियतमेषु वधूरनुनायिका ।
बकुलपुष्परसासवपेशल-
ध्वनिरगान्निरगात्मधुपावलिः ॥