अस्याः कचानां शिखिनश्च किंनु
विधिं कलापौ विमतेरगाताम् ।
तेनायमेभिः किमपूजि पुष्पैः
अभर्त्सि दत्त्वा स किमर्धचन्द्रम् ॥

अन्वयः AI अस्याः कचानाम् कलापः शिखिनः कलापः च विमतेः विधिम् किम् नु अगाताम्? तेन (शिखिना) अयम् (कच-कलापः) एभिः पुष्पैः किम् अपूजि? सः (कच-कलापः) अर्ध-चन्द्रम् दत्त्वा किम् अभर्त्सि?

Summary AI Did the mass of her hair and the tail of the peacock become rivals? Is that why this hair was worshipped by the peacock with its 'flowers' (the moon-like spots on its feathers)? And did her hair in turn threaten it by giving it an 'ardhachandra' (a crescent moon shape, also a term for grabbing by the neck)?

पदच्छेदः AI

अस्याः	इदम् (६.१)	Her
कचानाम्	कच (६.३)	of hair
शिखिनः	शिखिन् (६.१)	of the peacock
च	च	and
किम्	किम्	what?
नु	नु	indeed
विधिम्	विधि (२.१)	the state
कलापौ	कलाप (१.२)	the two collections (hair and tail)
विमतेः	विमति (६.१)	of rivalry
अगाताम्	अगाताम् (√गम् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.)	did they attain
तेन	तद् (३.१)	by that (peacock)
अयम्	इदम् (१.१)	this (mass of hair)
एभिः	इदम् (३.३)	by these
किम्	किम्	was it?
अपूजि	अपूजि (√पूज् भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was worshipped
पुष्पैः	पुष्प (३.३)	with flowers (the moon-like spots)
अभर्त्सि	अभर्त्सि (√भर्त्स् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	threatened
दत्त्वा	दत्त्वा (√दा+क्त्वा)	having given
सः	तद् (१.१)	he (the mass of hair)
किम्	किम्	did it?
अर्ध-चन्द्रम्	अर्धचन्द्र (२.१)	a crescent moon (or a grab by the neck)

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	स्याः	क	चा	नां	शि	खि	न	श्च	किं	नु
वि	धिं	क	ला	पौ	वि	म	ते	र	गा	ताम्
ते	ना	य	मे	भिः	कि	म	पू	जि	पु	ष्पैः
अ	भ	र्त्सि	द	त्त्वा	स	कि	म	र्ध	च	न्द्रम्

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

कुमारसंभवम् कालिदासः

About

Resources

Connect