अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
कृताभ्यनुज्ञा गुरुणा गरीयसा ।
प्रजासु पश्चात्प्रथितं तदाख्यया
जगाम गौरी शिखरं शिखण्डिमत् ॥
अथानुरूपाभिनिवेशतोषिणा
कृताभ्यनुज्ञा गुरुणा गरीयसा ।
प्रजासु पश्चात्प्रथितं तदाख्यया
जगाम गौरी शिखरं शिखण्डिमत् ॥
कृताभ्यनुज्ञा गुरुणा गरीयसा ।
प्रजासु पश्चात्प्रथितं तदाख्यया
जगाम गौरी शिखरं शिखण्डिमत् ॥
अन्वयः
AI
अथ अनुरूप-अभिनिवेश-तोषिणा गरीयसा गुरुणा कृत-अभ्यनुज्ञा गौरी, पश्चात् प्रजासु तत्-आख्यया प्रथितम् शिखण्डिमत् शिखरम् जगाम ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अथेति ॥ अथ गौर्यनुरुपेण योग्येनाभिनिवेशेनाग्रहेण तुष्यतीति तथोक्तेन गरीयसा पूज्यतमेन गुरुणा पित्रा कृताभ्यनुज्ञा तपः कुर्विति कृतानुमतिः सती पश्चात्तपःसिद्ध्युत्तरकालं प्रजासु जनेषु तदाख्यया तस्या गौर्याः संज्ञया प्रथितम् । गौरीशिखरमिति प्रसिद्धमित्यर्थः । शिखण्डिमत् । न तु हिंस्रप्राणिप्रचुरमिति भावः । शिखरं श्रृङ्गं जगाम ययौ
Summary
AI
Then, granted permission by her venerable father, who was pleased by her suitable resolve, Gauri went to a peak full of peacocks, which later became famous among people by her name.
सारांश
AI
पिता की आज्ञा पाकर पार्वती मोर वाले शिखर पर तपस्या के लिए चली गईं। वह शिखर बाद में उन्हीं के नाम से 'गौरी-शिखर' के रूप में प्रसिद्ध हुआ।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | Then |
| अनुरूपाभिनिवेशतोषिणा | अनुरूप–अभिनिवेश–तोषिन् (√तुष्+णिच्+इन्, ३.१) | by him who was pleased by her suitable resolve |
| कृताभ्यनुज्ञा | कृत (√कृ+क्त)–अभ्यनुज्ञा (१.१) | she who was granted permission |
| गुरुणा | गुरु (३.१) | by her father |
| गरीयसा | गरीयस् (३.१) | venerable |
| प्रजासु | प्रजा (७.३) | among people |
| पश्चात् | पश्चात् | afterwards |
| प्रथितम् | प्रथित (√प्रथ्+क्त, २.१) | famous |
| तदाख्यया | तद्–आख्या (३.१) | by her name |
| जगाम | जगाम (√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | went |
| गौरी | गौरी (१.१) | Gauri |
| शिखरम् | शिखर (२.१) | to a peak |
| शिखण्डिमत् | शिखण्डिमत् (२.१) | full of peacocks |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | था | नु | रू | पा | भि | नि | वे | श | तो | षि | णा |
| कृ | ता | भ्य | नु | ज्ञा | गु | रु | णा | ग | री | य | सा |
| प्र | जा | सु | प | श्चा | त्प्र | थि | तं | त | दा | ख्य | या |
| ज | गा | म | गौ | री | शि | ख | रं | शि | ख | ण्डि | मत् |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.