सितच्छदानामपदिश्य धावतां
रुतैरमीषां ग्रथिताः पतत्रिणाम् ।
प्रकुर्वते वारिदरोधनिर्गताः
परस्परालापमिवामला दिशः ॥
सितच्छदानामपदिश्य धावतां
रुतैरमीषां ग्रथिताः पतत्रिणाम् ।
प्रकुर्वते वारिदरोधनिर्गताः
परस्परालापमिवामला दिशः ॥
रुतैरमीषां ग्रथिताः पतत्रिणाम् ।
प्रकुर्वते वारिदरोधनिर्गताः
परस्परालापमिवामला दिशः ॥
अन्वयः
AI
वारिदरोधनिर्गताः अमलाः दिशः, धावताम् अमीषां सितच्छदानां पतत्रिणां रुतैः ग्रथिताः (सत्यः), अपदिश्य परस्परम् आलापम् इव प्रकुर्वते।
English Summary
AI
The clear quarters of the sky, now free from the obstruction of clouds, seem to be conversing with each other, using as their medium the calls of these flying white-winged birds (swans), which are strung together.
सारांश
AI
उड़ते हुए श्वेत हंसों की ध्वनियों के माध्यम से, बादलों के आवरण से मुक्त हुई ये निर्मल दिशाएं मानो परस्पर संवाद कर रही हैं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
सितेति ॥ अपदिश्य धावतामिति पूर्वश्लोकत्रयोक्तं पयःप्रभृतिकमुद्दिश्य धावताममीषां सितच्छदानां पतत्रिणां हंसानाम् ।
हंसास्तु श्वेतगरुतश्चक्राङ्गा मानसौकसःइत्यमरः (अमरकोशः २.५.२६ ) । रुतैः शब्दैर्ग्रथिता दृब्धाः । ग्रथितं गुम्फितं दृब्धम् इत्यमरः। वारिदरोधनिर्गता मेघोपरोधनिर्मुक्ता अतएवामलाः प्रसन्ना दिशः परस्परालापं प्रकुर्वत इव । दिष्टया मेघोपरोघनिर्मुक्ताश्चिरादुच्छसिता इति हंसकूजितव्याजेन परस्परमालपन्तीवेत्युत्प्रेक्षा ॥
पदच्छेदः
AI
| सितच्छदानाम् | सित–छद (६.३) | of the white-winged |
| अपदिश्य | अपदिश्य (अप√दिश्+ल्यप्) | using as a pretext |
| धावताम् | धावत् (√धाव्+शतृ, ६.३) | of the flying |
| रुतैः | रुत (३.३) | by the calls |
| अमीषाम् | अदस् (६.३) | of these |
| ग्रथिताः | ग्रथित (√ग्रथ्+क्त, १.३) | strung together |
| पतत्रिणाम् | पतत्त्रिन् (६.३) | birds |
| प्रकुर्वते | प्रकुर्वते (प्र√कृ कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | engage in |
| वारिदरोधनिर्गताः | वारिद–रोध–निर्गत (१.३) | freed from the obstruction of clouds |
| परस्परालापम् | परस्पर–आलाप (२.१) | a conversation with each other |
| इव | इव | as if |
| अमलाः | अमल (१.३) | clear |
| दिशः | दिश् (१.३) | The quarters of the sky |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सि | त | च्छ | दा | ना | म | प | दि | श्य | धा | व | तां |
| रु | तै | र | मी | षां | ग्र | थि | ताः | प | त | त्रि | णाम् |
| प्र | कु | र्व | ते | वा | रि | द | रो | ध | नि | र्ग | ताः |
| प | र | स्प | रा | ला | प | मि | वा | म | ला | दि | शः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.