तिरोहितश्वभ्रनिकुञ्चरोधसः
समश्नुवानाः सहसातिरिक्तताम् ।
किरातसैन्यैरपिधाय रेचिता
भुवः क्षणं निम्नतयेव भेजिरे ॥

अन्वयः AI किरातसैन्यैः अपिधाय रेचिताः तिरोहितश्वभ्रनिकुञ्चरोधसः भुवः सहसा अतिरिक्ततां समश्नुवानाः (सत्यः) क्षणं निम्नतया इव भेजिरे।

English Summary AI The grounds, having been covered and then suddenly vacated by the Kirata armies, seemed for a moment to have become depressions. As the armies moved, the pits, thickets, and banks they had concealed became visible, making the newly emptied lands appear sunken by comparison.

सारांश AI गड्ढों और घाटियों को पाटती हुई वह विशाल किरात सेना अचानक सर्वत्र व्याप्त हो गई, जिससे पृथ्वी उनके भार से नीचे की ओर धंसी हुई प्रतीत हुई।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तिरोहितेति ॥ किरातसैन्यैस्तिरोहितानि च्छन्नानि श्वभ्रनिकुञ्जरोधांसि गर्तकुञ्जतटानि यासां ताः। अतएच भुवः प्रदेशाः सहसातिरिक्ततामुत्तानतां समश्नुवाना आप्नु वत्यः। तथा अपिधायाच्छाद्य रेचिता रिक्तीकृता मुक्ताः क्षणं निम्नतया गाम्भीर्येण भेजिर इव प्राप्ता इवेत्युत्प्रेक्षा । सैन्यैर्या भुवो व्याप्तास्ता उत्तानाः प्रतीयन्ते । तैर्मुक्तास्ता एव निम्नाः प्रतीयन्त इत्यर्थः ॥

पदच्छेदः AI

तिरोहितश्वभ्रनिकुञ्चरोधसः	तिरोहित (तिरो√धा+क्त)–श्वभ्र–निकुञ्च–रोधस् (१.३)	the grounds whose pits, thickets, and banks were concealed
समश्नुवानाः	समश्नुवान (सम्√अश्+शानच्, १.३)	attaining
सहसा	सहसा	suddenly
अतिरिक्तताम्	अतिरिक्तता (२.१)	a state of being surpassed/emptied
किरातसैन्यैः	किरात–सैन्य (३.३)	by the Kirata armies
अपिधाय	अपिधाय (अपि√धा+ल्यप्)	having covered
रेचिताः	रेचित (√रिच्+णिच्+क्त, १.३)	having been emptied
भुवः	भू (१.३)	the lands
क्षणम्	क्षण (२.१)	for a moment
निम्नतया	निम्नता (३.१)	with lowness
इव	इव	as if
भेजिरे	भेजिरे (√भज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	appeared

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ति	रो	हि	त	श्व	भ्र	नि	कु	ञ्च	रो	ध	सः
स	म	श्नु	वा	नाः	स	ह	सा	ति	रि	क्त	ताम्
कि	रा	त	सै	न्यै	र	पि	धा	य	रे	चि	ता
भु	वः	क्ष	णं	नि	म्न	त	ये	व	भे	जि	रे
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect