बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥

अन्वयः AI येन आत्मना आत्मा एव जितः, तस्य आत्मनः आत्मा बन्धुः (अस्ति) । तु अनात्मनः आत्मा एव शत्रुवत् शत्रुत्वे वर्तेत ।

Summary AI For one who has conquered the self by the self, the self is a friend. But for one who has not conquered the self, their own self acts in enmity, like an enemy.

सारांश AI जिसने स्वयं के द्वारा स्वयं को जीत लिया है, उसके लिए उसका मन मित्र है; परंतु जिसने मन को नहीं जीता, उसके लिए मन ही शत्रु के समान व्यवहार करता है।

पदच्छेदः AI

बन्धुः	बन्धु (१.१)	a friend
आत्मा	आत्मन् (१.१)	is the self
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	of the self
तस्य	तद् (६.१)	of him
येन	यद् (३.१)	by whom
आत्मा	आत्मन् (१.१)	the self
एव	एव	itself
आत्मना	आत्मन् (३.१)	by the self
जितः	जित (√जि+क्त, १.१)	is conquered
अनात्मनः	अनात्मन् (६.१)	of one who has not conquered the self
तु	तु	but
शत्रुत्वे	शत्रुत्व (७.१)	in enmity
वर्तेत	वर्तेत (√वृत् कर्तरि विधिलिङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	would act
आत्मा	आत्मन् (१.१)	the self
एव	एव	itself
शत्रुवत्	शत्रुवत्	like an enemy

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
ब	न्धु	रा	त्मा	त्म	न	स्त	स्य
ये	ना	त्मै	वा	त्म	ना	जि	तः
अ	ना	त्म	न	स्तु	श	त्रु	त्वे
व	र्ते	ता	त्मै	व	श	त्रु	वत्

बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥