यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥

अन्वयः AI यदा हि (योगी) इन्द्रिय-अर्थेषु न अनुषज्जते, कर्मसु न (अनुषज्जते), (तदा सः) सर्व-संकल्प-संन्यासी (भूत्वा) योग-आरूढः उच्यते ।
Summary AI When a person is not attached to sense objects or to actions, having renounced all selfish desires, they are then said to be established in Yoga.
सारांश AI जब मनुष्य न तो इंद्रियों के विषयों में और न ही कर्मों में आसक्त होता है, तथा समस्त संकल्पों का त्यागी हो जाता है, तब वह योगारूढ़ कहलाता है।
पदच्छेदः AI
यदायदा When
हिहि indeed
not
इन्द्रियार्थेषुइन्द्रियअर्थ (७.३) in the objects of the senses
not
कर्मसुकर्मन् (७.३) in actions
अनुषज्जतेअनुषज्जते (अनु√सञ्ज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is attached
सर्वसंकल्पसंन्यासीसर्वसंकल्पसंन्यासिन् (१.१) one who has renounced all selfish desires
योगारूढःयोगआरूढ (आ√रुह्+क्त, १.१) is said to be established in Yoga
तदातदा then
उच्यतेउच्यते (√वच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) is said to be
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
दा हि ने न्द्रि या र्थे षु
र्म स्व नु ज्ज ते
र्व सं ल्प सं न्या सी
यो गा रू स्त दो च्य ते
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.