अन्वयः
AI
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य अर्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ। तयोः वशम् न आगच्छेत्। हि तौ अस्य परिपन्थिनौ।
Summary
AI
Attachment (raga) and aversion (dvesha) for the objects of the senses are naturally established. One should not come under their control, for they are one's two enemies on the path.
सारांश
AI
प्रत्येक इंद्रिय के विषयों में राग और द्वेष स्थित होते हैं। मनुष्य को इनके वश में नहीं होना चाहिए, क्योंकि ये कल्याण मार्ग के बाधक शत्रु हैं।
पदच्छेदः
AI
| इन्द्रियस्य | इन्द्रिय (६.१) | of the sense |
| इन्द्रियस्य | इन्द्रिय (६.१) | and its |
| अर्थे | अर्थ (७.१) | object |
| रागद्वेषौ | राग–द्वेष (१.२) | attachment and aversion |
| व्यवस्थितौ | व्यवस्थित (वि+अव√स्था+क्त, १.२) | are established |
| तयोः | तद् (६.२) | of these two |
| न | न | not |
| वशम् | वश (२.१) | under the control |
| आगच्छेत् | आगच्छेत् (आ√गम् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | one should come |
| तौ | तद् (१.२) | they |
| हि | हि | indeed |
| अस्य | इदम् (६.१) | are his |
| परिपन्थिनौ | परिपन्थिन् (१.२) | enemies |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | न्द्रि | य | स्ये | न्द्रि | य | स्या | र्थे |
| रा | ग | द्वे | षौ | व्य | व | स्थि | तौ |
| त | यो | र्न | व | श | मा | ग | च्छे |
| त्तौ | ह्य | स्य | प | रि | प | न्थि | नौ |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.