सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥

अन्वयः AI ज्ञानवान् अपि स्वस्याः प्रकृतेः सदृशम् चेष्टते। भूतानि प्रकृतिम् यान्ति। निग्रहः किम् करिष्यति?

Summary AI Even a person of knowledge acts according to their own inherent nature. All beings follow their nature; what can restraint accomplish? This verse emphasizes the powerful influence of one's innate disposition (prakriti).

सारांश AI सभी प्राणी अपनी प्रकृति के अनुसार कार्य करते हैं, यहाँ तक कि ज्ञानी भी स्वभाव के वश होता है; ऐसी स्थिति में हठ क्या कर पाएगा?

पदच्छेदः AI

सदृशम्	सदृश (२.१)	in accordance
चेष्टते	चेष्टते (√चेष्ट् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	acts
स्वस्याः	स्व (६.१)	with one's own
प्रकृतेः	प्रकृति (६.१)	nature
ज्ञानवान्	ज्ञानवत् (१.१)	even a person of knowledge
अपि	अपि	also
प्रकृतिम्	प्रकृति (२.१)	to nature
यान्ति	यान्ति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	go
भूतानि	भूत (१.३)	all beings
निग्रहः	निग्रह (१.१)	restraint
किम्	किम्	what
करिष्यति	करिष्यति (√कृ कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	can do

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	दृ	शं	चे	ष्ट	ते	स्व	स्याः
प्र	कृ	ते	र्ज्ञा	न	वा	न	पि
प्र	कृ	तिं	या	न्ति	भू	ता	नि
नि	ग्र	हः	किं	क	रि	ष्य	ति

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

भट्टिकाव्यम् भट्टिः

About

Resources

Connect

सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥