उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥

अन्वयः AI चेत् अहम् कर्म न कुर्याम्, तर्हि इमे लोकाः उत्सीदेयुः। च अहम् सङ्करस्य कर्ता स्याम्, तथा इमाः प्रजाः उपहन्याम्।

Summary AI If I did not perform action, these worlds would perish. I would be the cause of social confusion and would destroy all these beings.

सारांश AI यदि मैं कर्म करना छोड़ दूँ तो ये समस्त लोक नष्ट हो जाएँगे, मैं वर्णसंकरता का कारण बनूँगा और इन प्रजाओं का विनाशक कहलाऊँगा।

पदच्छेदः AI

उत्सीदेयुः	उत्सीदेयुः (उत्√सद् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	would perish
इमे	इदम् (१.३)	these
लोकाः	लोक (१.३)	worlds
न	न	not
कुर्याम्	कुर्याम् (√कृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I were to perform
कर्म	कर्मन् (२.१)	action
चेत्	चेत्	if
अहम्	अस्मद् (१.१)	I
सङ्करस्य	सङ्कर (६.१)	of confusion
च	च	and
कर्ता	कर्तृ (१.१)	the creator
स्याम्	स्याम् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I would be
उपहन्याम्	उपहन्याम् (उप√हन् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.)	I would destroy
इमाः	इदम् (२.३)	these
प्रजाः	प्रजा (२.३)	people

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥