अन्वयः
AI
यः दुःखेषु अनुद्विग्नमनाः, सुखेषु विगतस्पृहः, (तथा) वीतरागभयक्रोधः (अस्ति), सः स्थितधीः मुनिः उच्यते ।
Summary
AI
One whose mind is not agitated by sorrows and who is free from craving for pleasures, who is devoid of attachment, fear, and anger, is called a sage of steady intellect (sthitadhī).
सारांश
AI
दुखों में जिसका मन विचलित नहीं होता, सुखों की लालसा जिसकी समाप्त हो गई है और जो राग, भय तथा क्रोध से रहित है, ऐसा मुनि स्थिर बुद्धि कहलाता है।
पदच्छेदः
AI
| दुःखेषु | दुःख (७.३) | in sorrows |
| अनुद्विग्नमनाः | नञ्–उद्विग्न (उद्√विज्+क्त)–मनस् (१.१) | whose mind is not agitated |
| सुखेषु | सुख (७.३) | in pleasures |
| विगतस्पृहः | विगत (वि√गम्+क्त)–स्पृहा (१.१) | who is free from craving |
| वीतरागभयक्रोधः | वीत (वि√इ+क्त)–राग–भय–क्रोध (१.१) | who is free from attachment, fear, and anger |
| स्थितधीः | स्थित (√स्था+क्त)–धी (१.१) | of steady intellect |
| मुनिः | मुनि (१.१) | a sage |
| उच्यते | उच्यते (√वच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is called |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दुः | खे | ष्व | नु | द्वि | ग्न | म | नाः |
| सु | खे | षु | वि | ग | त | स्पृ | हः |
| वी | त | रा | ग | भ | य | क्रो | धः |
| स्थि | त | धी | र्मु | नि | रु | च्य | ते |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.