न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥

अन्वयः AI पृथिव्याम् वा दिवि देवेषु वा पुनः तत् सत्त्वम् न अस्ति, यत् एभिः त्रिभिः प्रकृतिजैः गुणैः मुक्तम् स्यात् ।

Summary AI There is no being on earth, or again among the gods in heaven, that is free from these three gunas born of Prakriti (material nature).

सारांश AI पृथ्वी पर, आकाश में अथवा देवताओं के बीच ऐसा कोई भी प्राणी नहीं है जो प्रकृति से उत्पन्न इन तीनों गुणों से रहित हो।

पदच्छेदः AI

न	न	not
तत्	तद् (१.१)	that
अस्ति	अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	there is
पृथिव्याम्	पृथिवी (७.१)	on earth
वा	वा	or
दिवि	दिव् (७.१)	in heaven
देवेषु	देव (७.३)	among the gods
वा	वा	or
पुनः	पुनर्	again
सत्त्वम्	सत्त्व (१.१)	being
प्रकृतिजैः	प्रकृति–ज (√जन्, ३.३)	born of Prakriti
मुक्तम्	मुक्त (√मुच्+क्त, १.१)	is free
यत्	यद् (१.१)	which
एभिः	इदम् (३.३)	from these
स्यात्	स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	may be
त्रिभिः	त्रि (३.३)	three
गुणैः	गुण (३.३)	gunas

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥