शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥

अन्वयः AI नरः शरीरवाङ्मनोभिः यत् न्याय्यम् वा विपरीतम् वा कर्म प्रारभते, तस्य एते पञ्च हेतवः (सन्ति) ।

Summary AI Whatever action a person undertakes with their body, speech, or mind, whether it is right or wrong, these five are its causes.

सारांश AI मनुष्य मन, वाणी और शरीर से जो भी उचित या अनुचित कर्म आरंभ करता है, उसके ये पांचों ही कारण होते हैं।

पदच्छेदः AI

शरीरवाङ्मनोभिः	शरीर–वाच्–मनस् (३.३)	with body, speech, and mind
यत्	यद् (२.१)	whatever
कर्म	कर्मन् (२.१)	action
प्रारभते	प्रारभते (प्र+आ√रभ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	undertakes
नरः	नर (१.१)	a person
न्याय्यम्	न्याय्य (२.१)	right
वा	वा	or
विपरीतम्	विपरीत (२.१)	wrong
वा	वा	or
पञ्च	पञ्चन् (१.३)	five
एते	एतद् (१.३)	these
तस्य	तद् (६.१)	are its
हेतवः	हेतु (१.३)	causes

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥