ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
अन्वयः
AI
ततः तत् पदम् परिमार्गितव्यम्, यस्मिन् गताः भूयः न निवर्तन्ति। यतः पुराणी प्रवृत्तिः प्रसृता, तम् एव आद्यम् पुरुषम् प्रपद्ये (इति मत्वा)।
Summary
AI
Then that goal should be sought, reaching which they do not return again. One should seek refuge in that very primeval Person from whom the ancient stream of worldly activity has emanated.
सारांश
AI
वृक्ष को काटने के पश्चात उस परम पद की खोज करनी चाहिए, जहाँ गए हुए पुरुष वापस नहीं लौटते। मैं उसी आदि पुरुष की शरण लेता हूँ, जिससे इस प्राचीन संसार की उत्पत्ति हुई है।
पदच्छेदः
AI
| ततः | ततः | Then |
| पदम् | पद (२.१) | the goal |
| तत् | तद् (२.१) | that |
| परिमार्गितव्यम् | परिमार्गितव्य (परि√मार्ग्+तव्य, २.१) | is to be sought |
| यस्मिन् | यद् (७.१) | to which |
| गताः | गत (√गम्+क्त, १.३) | having gone |
| न | न | not |
| निवर्तन्ति | निवर्तन्ति (नि√वृत् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they return |
| भूयः | भूयस् | again |
| तम् | तद् (२.१) | that |
| एव | एव | very |
| च | च | and |
| आद्यम् | आद्य (२.१) | primeval |
| पुरुषम् | पुरुष (२.१) | Person |
| प्रपद्ये | प्रपद्ये (प्र√पद् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.) | I take refuge in |
| यतः | यतः | from whom |
| प्रवृत्तिः | प्रवृत्ति (प्र√वृत्+क्तिन्, १.१) | the stream of activity |
| प्रसृता | प्रसृत (प्र√सृ+क्त, १.१) | has flowed |
| पुराणी | पुराण (१.१) | ancient |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | तः | प | दं | त | त्प | रि | मा | र्गि | त | व्यं |
| य | स्मि | न्ग | ता | न | नि | व | र्त | न्ति | भू | यः |
| त | मे | व | चा | द्यं | पु | रु | षं | प्र | प | द्ये |
| य | तः | प्र | वृ | त्तिः | प्र | सृ | ता | पु | रा | णी |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.