अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥

अन्वयः AI कुरुनन्दन! तमसि विवृद्धे (सति) अप्रकाशः, अप्रवृत्तिः च, प्रमादः, मोहः एव च, एतानि जायन्ते ।

Summary AI O delight of the Kurus, when Tamas is predominant, darkness, inactivity, heedlessness, and delusion indeed arise.

सारांश AI हे कुरुनन्दन! तमोगुण के बढ़ने पर अप्रकाश, अकर्मण्यता, प्रमाद और मोह जैसी प्रवृत्तियाँ उत्पन्न होती हैं।

पदच्छेदः AI

अप्रकाशः	अप्रकाश (१.१)	Darkness
अप्रवृत्तिः	अप्रवृत्ति (१.१)	inactivity
च	च	and
प्रमादः	प्रमाद (१.१)	heedlessness
मोहः	मोह (१.१)	delusion
एव	एव	indeed
च	च	and
तमसि	तमस् (७.१)	when Tamas
एतानि	एतद् (१.३)	these
जायन्ते	जायन्ते (√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	arise
विवृद्धे	विवृद्ध (वि√वृध्+क्त, ७.१)	is predominant
कुरुनन्दन	कुरुनन्दन (८.१)	O delight of the Kurus

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥