लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥

अन्वयः AI भरतर्षभ! रजसि विवृद्धे (सति) लोभः, प्रवृत्तिः, कर्मणाम् आरम्भः, अशमः, स्पृहा, एतानि जायन्ते ।

Summary AI O best of the Bharatas, when Rajas is predominant, greed, activity, the undertaking of actions, restlessness, and craving arise.

सारांश AI हे भरतश्रेष्ठ! रजोगुण के बढ़ने पर लोभ, प्रवृत्ति, कर्मों का स्वार्थवश आरम्भ, अशान्ति और विषय-भोगों की लालसा उत्पन्न होती है।

पदच्छेदः AI

लोभः	लोभ (१.१)	Greed
प्रवृत्तिः	प्रवृत्ति (१.१)	activity
आरम्भः	आरम्भ (१.१)	undertaking
कर्मणाम्	कर्मन् (६.३)	of actions
अशमः	अशम (१.१)	restlessness
स्पृहा	स्पृहा (१.१)	craving
रजसि	रजस् (७.१)	when Rajas
एतानि	एतद् (१.३)	these
जायन्ते	जायन्ते (√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	arise
विवृद्धे	विवृद्ध (वि√वृध्+क्त, ७.१)	is predominant
भरतर्षभ	भरतर्षभ (८.१)	O best of the Bharatas

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥